Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi

1960’lı yıllarda toplumsal dönüşümlerin hız kazanmasıyla birlikte yükselen feminist hareketler kadınların kamusal alandaki görünürlüğünü artırmış, kavramsal sanatın gelişimiyle etkileşim içinde sanatın düşünsel yönelimlerinin köklü biçimde dönüşmesine katkıda bulunmuştur. Bu dönemde bedenin, eylemin ve sürecin merkezde olduğu performans sanatı, temsil hiyerarşilerini sorgulayan politik bir ifade alanı olarak öne çıkmış, sanatçının doğrudan varlığına dayandığı için kişisel deneyimi görünür kılan bir pratik haline gelmiştir. Aynı yıllarda özyaşam anlatıları(otobiyografiler), öznel deneyimlerin politik bir söylem kurma aracı olarak değerlendirilmesiyle feminizmin güçlü biçimde sahiplendiği bir stratejiye dönüşmüştür. Öznelliği, kişisel hafızayı ve deneyimi temel alan bu anlatılar, performansın bedensel ve süreçsel özellikleri ile birleştiğinde kişisel olanla toplumsal olanı kesen ilişkisel bir ifade zemini yaratmıştır. Bu zemin bireysel ve toplumsal kimliklerin görünür olduğu bir alan oluşturmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışmada performans sanatında özyaşamsal anlatı ile kültürel kimlik temsilleri arasındaki ilişki incelenmektedir. Araştırma, performans sanatının anlatı kurma olanaklarını, özyaşamsal deneyimlerin aktarılmasında nasıl işlediğini ve bu süreçte kültürel kimliklerin nasıl temsil alanı bulduğunu sanatçı Fatoş İrwen’in performansları üzerinden ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitel yönteme dayanan çalışmada feminist etnografi yaklaşımı çerçevesinde sanatçı ile derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiş, veriler özyaşam anlatıları perspektifi ile betimsel olarak analiz edilmiştir. Çalışma performans sanatının, özyaşamsal anlatı olanakları açısından elverişli bir alan sunduğuna ve sanatçıların performansları aracılığıyla kültürel kimliklere dair temsilleri yeniden ürettiklerine vurgu yapmaktadır.

Öz: Bu makale, yapay–doğal ayrımının tarihsel süreçte yalnızca ontolojik düzeyde betimleyici bir sınıflandırma olarak işlemediğini; aynı zamanda etik bir işlev üstlenerek “yapay” olanı “doğal” olana kıyasla üstün bir konuma yerleştiren bir değerleme düzeni oluşturduğunu savunmaktadır. Antik Yunan düşüncesinde bu ayrımın ilk biçimlenişi olan physis–techne gerilimi, insan etkinliğini doğanın sürekliliği içinde konumlandırırken; modern dönemde Kartezyen özne–nesne düalizmi bu gerilimi keskin bir süreksizlik ontolojisine dönüştürür. Bununla birlikte, hem Antik Yunan felsefesinde hem de modern düşüncede yapay–doğal ayrımı, yapay olanın lehine kurulan güçlü ve istikrarlı bir hiyerarşik değerlemenin ifadesi olmayı sürdürmüştür. Makale bu savı temellendirmek üzere, Nietzsche’nin değer yaratımı, yaşamın içkin normativitesi ve güç–form ilişkisine dair analizlerini kullanmakta ve böylece söz konusu ayrımın yalnızca ontolojik bir tasnif değil, aynı zamanda etik bir yönelim ağı olarak işlediğini görünür kılmaktadır. Bu çerçevede çalışma, ne Antik Yunan etiğinin hiyerarşik süreklilik ontolojisine geri dönmekte ne de modernitenin hiyerarşik süreksizlik ontolojisini benimsemektedir. Bunun yerine, Nietzsche’nin sağladığı kavramsal imkânlardan hareketle “yapay” ile “doğal” arasındaki ayrımı hiyerarşik olmayan bir etik süreklilik ilkesi doğrultusunda yeniden düşünmeyi önermektedir. Bu alternatif etik düşünme tarzı ile hem tarihsel süreklilik/süreksizlik gerilimlerini yeniden yorumlama hem de çağdaş teknoloji felsefesi ile çağdaş etiğin kesişim alanında ortaya çıkan sorunlara normatif bir temel sunma imkânı ortaya çıkmaktadır.

21. yüzyılda Çin Halk Cumhuriyeti siyasi, iktisadi ve toplumsal dönüşümünü sürdürmektedir. Yaşanan dönüşüm süreçlerinin kazanımlarından Çinli kadınlar eşit bir şekilde faydalanamamaktadır. Çinli kadınların güçlendirilmesi genellikle ekonomik kalkınma ve sosyal hizmetlere erişim temelinde ele alınırken siyasi karar alma süreçlerine katılımlarının sınırlı olduğu görülür. Çin’in miras aldığı derin ve güçlü cinsiyet ayrımcılığı sorununu çözmek için atılan adımlar yeterli değildir. Hiyerarşi basamaklarında yukarı çıkıldıkça kadın siyasi liderlerin sayısı da azalır. Çin’deki kadınların siyasi temsilinde nicel artışlar olsa dahi, niteliksel etki ve güç düzeyinde ciddi kısıtlamalar söz konusudur. Kadınların siyasetteki bu durumunu ve etkinliklerini ölçmenin çeşitli yöntemleri bulunur. Yaygın olarak siyasi rolün niteliği gözetilmeksizin siyasete katılan kadınların toplam sayısı üzerinden analizler gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmada ise parti ve devlet üst karar mekanizmalarında yer alan kadın yönetici sayısı üzerinden bir durum tespiti yapılarak değerlendirmeye çalışılacaktır. Kadınların siyasi rolünün belirlenmesinde gelenek ve komünist ideolojinin etkisinin ortaya konması eşitsizlik sorunun asıl kaynağının bulunması açısından önemlidir. Böylece ileride yapılacak çalışmalar için katkı sunması hedeflenmektedir.

Bu çalışmada, Türkiye’de para politikalarının uluslararası rezervler üzerindeki etkileri 1990–2024 dönemi için ampirik olarak analiz edilmektedir. Yapısal kırılmaların ani değil, yumuşak geçişler şeklinde ortaya çıkabileceği varsayımından hareketle Fourier yaklaşımı benimsenmiştir. Bu çerçevede, Fourier ADF, Fourier GLS ve Fourier KPSS birim kök testleri uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki, yapısal kırılmaları içsel olarak dikkate alan Fourier ARDL sınır testi ile araştırılmış ve para politikası göstergeleri ile uluslararası rezervler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin varlığı ortaya konulmuştur. Uzun dönem katsayı tahmin sonuçlarına göre, incelenen dönem zarfında Türkiye’de ekonomik büyüme performansı kısa vadeli krediler tarafından belirlenmektedir. Buna karşılık, politika faizi ve para arzı gibi geleneksel para politikası araçlarının rezervler üzerinde uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Hata düzeltme modeli sonuçları, kısa dönemde politika faizi ve kredi hacminin rezervler üzerinde güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı etkiler yarattığını, ancak bu etkilerin kalıcı olmadığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de para politikası–rezerv ilişkisinin doğrusal olmayan ve zamanla değişen bir yapıya sahip olduğunu göstermekte; rezerv yönetiminin kısa vadeli faiz kararlarından ziyade kredi politikaları, büyüme dinamikleri ve makro ihtiyati araçlarla birlikte ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.

Bu çalışmada, iklim değişikliği riskinin Türkiye bankacılık sektöründe faaliyet gösteren mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının karlılığı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaçla araştırmaya, 36 banka dahil edilerek 2006–2022 dönemini kapsayan dengeli bir panel veri seti oluşturulmuştur. Bankalara ait içsel dinamikler ve mevcut makroekonomik koşulları kapsamlı bir şekilde göz önünde bulundurmak amacıyla çalışmaya kontrol değişkenleri dahil edilmiştir. Bu çerçevede, ilk grup değişkenler bankacılık sektörünün finansal sağlamlık ve etkinlik göstergelerini yansıtan sermaye yeterlilik oranı, maliyet/gelir oranı, kredi/mevduat oranı ile takipteki alacakların toplam kredilere oranını içermektedir. İkinci grup değişkenler ise ekonomik faaliyetin genel düzeyini ve fiyat hareketlerini temsil eden gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) büyüme oranı ile enflasyon oranından oluşmaktadır. Çalışma bulguları, iklim değişikliği riskinin Türkiye’de faaliyet gösteren mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının karlılığı üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre anlamlı bulunan değişkenler arasında sermaye yeterlilik oranının banka karlılığı üzerinde pozitif bir etkisi olduğu gözlemlenirken, maliyet/gelir oranı ve takipteki kredilerin karlılığı üzerinde olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, ekonomik büyüme ve enflasyonun ise banka karlılığını pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın bulguları, iklim değişikliği riskinin banka karlılığı üzerinde belirleyici ve kritik bir faktör olduğunu desteklemektedir.

ABSTRACT Background Although researchers have conducted research on the issues of e‐learning, the current body of literature lacks a universally accepted framework. The existing body of research in this field exhibits a fragmented state of knowledge, as shown by the abundance of scattered and disconnected studies within the literature. These studies neither make substantial progress in theoretical development nor provide meaningful contributions to practical applications. Objectives The overall objective of this research is to provide an integrated view of the body of knowledge of e‐learning challenges in higher education. Based on this objective, it is aimed to: (1) investigate the descriptive aspects of the existing research on e‐learning challenges, (2) clarify important themes pertaining to challenges and identify knowledge gaps in the examined literature of e‐learning and (3) propose a conceptual framework that would set the direction for future studies. Methods A systematic literature review (SLR) is conducted to perform a comprehensive evaluation, compile the findings from prior research on e‐learning challenges in higher education, and synthesise them. TIPEC model served as the basis of the content analysis conducted in the present study. Results and Conclusion The challenges resulting from the analysis of 48 publications are categorised into the TIPEC model, which is refined and evolved into a matrix format considering the stakeholders of e‐learning. This matrix framework, formed based on categories and sub‐categories, allows the definition of each sub‐category to be made more broadly and clearly in terms of learner, instructor, institution, country, and generic. In this respect, a more inclusive and detailed theoretical framework of e‐learning challenges is developed and posed. Findings unveil 72 sub‐elements, 28 sub‐categories, and four categories of challenges, namely pertaining to ‘Technology’, ‘Individual’, ‘Pedagogy’, and ‘Enabling Conditions’. ‘Interactivity ( f = 59)’, ‘technological infrastructure ( f = 56)’, and ‘system design/development ( f = 48)’ as well as ‘motivation ( f = 48)’ are the sub‐categories of challenges that are mostly experienced.

Bu araştırmanın amacı, sosyal medya kullanıcılarının mizah kullanımlarını değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek üzere Sosyal Medyada Mizah Tarzları Ölçeği’ni (SMMTÖ) oluşturmaktır. Etkileşimlerin daha görünür, kalıcı, geniş kitlelere açık ve çoğu zaman yüz yüze iletişimden farklı sosyal normlar çerçevesinde gerçekleştiği sosyal medya ortamlarının, mizah tarzlarının kullanımını da etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda hazırlanan madde havuzunun psikometrik özellikleri iki ayrı çalışma ile değerlendirilmiştir. Birinci çalışmada, ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Çalışma, sosyal medya kullanan 417 katılımcıdan oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüş ve analizler sonucunda ölçeğin 20 maddeden oluşan iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Birinci faktör toplam varyansın %37.53’ünü, ikinci faktör ise %18.78’ini açıklamıştır. Alt boyutlara ilişkin iç tutarlık güvenirlik katsayıları sırasıyla .91 ve .90 olarak hesaplanmıştır. İkinci çalışmada, ölçeğin iki faktörlü yapısının doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma 446 katılımcı ile gerçekleştirilmiş ve yapılan beş modifikasyon sonrasında elde edilen modelin uyum indeksleri iyileşmiş; iki faktörlü yapının veriyle uyumlu olduğu görülmüştür (χ²(164) = 465.00, χ²/df = 2.83, p < .001, CFI = .93, TLI = .92, RMSEA = .064, %90 GA [.057, .071]). Bu örneklem için iç tutarlık katsayıları .91 ve .87 olarak bulunmuştur. Her iki çalışma için ölçeğin ve alt boyutlarının madde-toplam korelasyonları hesaplanmıştır. İlk çalışmadaki maddelerin, orta ve yüksek düzeyde; ikinci çalışmadaki maddelerin ise yüksek düzeyde madde-toplam korelasyonları olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, geliştirilen SMMTÖ’nün, sosyal medyada mizahın kullanım biçimlerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir araç olduğu ortaya konmuştur.

Bu çalışma, Manisa ilinin Alaşehir ve Sarıgöl ilçeleri ile Denizli ilinin Buldan ilçesi sınırları içerisinde yer alan sulanan bağ alanlarının bir bölümünde gerçekleştirilmiştir. Araştırma, tarımsal arazi kullanımının yer yüzey sıcaklığı değişimleri üzerindeki etkisine odaklanmış ve albedo, normalize edilmiş fark bitki örtüsü indeksi (NDVI) ve yükseklik gibi parametrelerin yer yüzey sıcaklığı üzerindeki etkileri Uzaktan Algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) araçları kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma alanında yaygın olarak kullanılan plastik bağ örtüleri ve diğer arazi kullanımları haritalandırılarak, her sınıfın mikroklimatik etkileri araştırılmıştır. Plastik örtülerin yansıtıcılığının ve yüzey sıcaklıkları üzerindeki etkilerinin analiz edilmesi, bu tarım sistemlerinin iklimsel etkilerinin anlaşılması açısından önemlidir. Landsat 8/9 OLI TIRS sensörünün 26 Haziran 2024 (örtüler kurulmadan önce) ve 28 Temmuz, 21 Ağustos ve 6 Eylül 2024 (kurulduktan sonra) tarihli verileri analiz edilmiştir. Su yüzeylerinden sonra en düşük sıcaklıklar sulanan bağ alanlarında gözlemlenirken, en yüksek albedo plastik örtülerin kullanıldığı bölgelerde kaydedilmiştir. Bununla birlikte, plastik örtülerin albedo değerini yükseltmesinin, yer yüzey sıcaklığı üzerinde önemli bir etki yapmadığı bulunmuştur. Genel olarak, plastik örtülerin bitki örtüsünü ve nemi etkileyerek mikro iklimi etkilediği ve böylece bölgesel sıcaklık dinamiklerini değiştirdiği tespit edilmiştir.

Halk edebiyatı içerisinde önemli bir yeri olan orta oyunu yüzyıllar boyunca halkın kültürel belleğinde kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze kadar gelmiştir. Oyunun temeli zıtlıklar üzerine kuruludur. Geleneksel Türk tiyatrosunda yer alan orta oyununun iki temel karakteri olan Kavuklu ve Pişekâr karakterleri de birbirinin zıddıdır. Bu zıtlık oyunda gerçeklik hissini kuvvetlendirir çünkü dil göstergeleri zıtlıklar üzerine kurulmuştur. İnsanlar için bir göstergenin gerçek olduğunun kabul edilmesi ancak onun zıttı başka bir gösterge ile karşılaştırılmasıyla mümkündür. Bu iki karakter arasındaki zıtlık aynı zamanda oyuna mizahi bir özellikte kazandırmakta bu da oyunun bütünlüğünü sağlamaktadır. Çağımız bilim dünyasında meydana gelen hızlı değişim kültürel ürünlere de bakış açısının değişmesini sağlamıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı orta oyununun ana karakterlerinden Kavuklu ve Pişekâr’ın nöro-kültürel tip davranış kalıbını doküman analizi yöntemi vasıtasıyla incelemektir. Bu doğrultuda halk anlatılarında yer alan tipler ile gerçek hayatta ortaya konan insan davranışları gözlenerek 20 maddeden oluşan nöro-kültürel tip davranış kalıbı modeli geliştirilmiştir. Her iki tip ayrı ayrı analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlara göre Kavuklu’nun sağ beyin, Pişekâr’ın ise sol beyin teorisine göre özellikler taşıdığı tespit edilmiştir.

Hazar Denizi, sahip olduğu zengin enerji kaynakları ve stratejik konumuyla hem bölge ülkeleri hem de küresel aktörler açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmada, Hazar Denizi’nin enerji potansiyeli, coğrafi ve jeolojik yapısı temelinde değerlendirilmiş; petrol ve doğal gaz rezervlerinin dağılımı ile ekonomik potansiyeli ortaya konulmuştur. Ayrıca Hazar’a kıyıdaş beş ülkenin enerji politikaları, dış ilişkiler üzerindeki etkileri ve uluslararası enerji diplomasisi bağlamında karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bölgesel enerji güvenliği konusu ise boru hatları, enerji taşımacılığı, alternatif güzergâhlar ve güvenlik riskleri bağlamında detaylı biçimde ele alınmıştır. Bunun yanında, bölgedeki egemenlik tartışmaları, enerji temelli rekabet ve iş birliği dinamikleri değerlendirilerek Hazar Denizi'nin jeopolitik öneminin günümüz enerji politikaları üzerindeki yansımaları tartışılmıştır. Araştırma, çok katmanlı bölgesel ilişkiler bağlamında enerji kaynaklarının sürdürülebilir, güvenli ve adil biçimde yönetilmesi için yapılması gerekenleri bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymaktadır.