Institut Pro Studium Literatury

Avenida de Mayo, platanowa aleja w Buenos Aires. Rok 1942. Pod cieniami wysokich drzew przechodzi mężczyzna w czarnej dwurzędowej marynarce. Jest wysoki, ale nieśmiały i tak samo nieśmiało uchyli kapelusza, kiedy powita go portier Hotelu Madrid, do którego ten wysoki i nieśmiały właśnie zmierza. W torbie niesie opasły rękopis – „wiązkę dokumentów z ziemi nadberezyńskiej, ujętych w formie powieści”1. W małym gabinecie na piętrze przyjmie go za chwilę profesor Wacław Radecki, znany psycholog i organizator życia polonijnego w Argentynie. Mężczyzna w dwurzędowej marynarce wchodzi teraz ciężko po schodach. Denerwuje się. Za oknami cienie platanowej Avenida de Mayo, a on myśli o lasach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ten mężczyzna to Florian Czarnyszewicz, a ten rękopis „znaleziony” w Buenos Aires to Nadberezyńcy, epos, który za kilka tygodni zachwyceni czytelnicy okrzykną „Panem Tadeuszem XX wieku” i na trzech kontynentach ulegną „wpływowi tego narkotyku”, by przeczytać – jak Czesław Miłosz – „jednym tchem 577 stronic dużego formatu”2. A działo się to wówczas, kiedy w tej samej Argentynie Witold Gombrowicz dopiero zbierał materiały do swego Trans-Atlantyku.

This study deals with Czech prose works of the 1850s, with particular consideration for an episode in the history of Czech literary production previously overlooked, namely the publication of prose works as part of the Library of Czech Original Historical and Modern Novels (1855–1860). The author focuses in particular on Václav Ž. Donovský’s novel Tři Čechové (‘Three Czechs’, 1855), drawing attention to his skill with form, as well as linguistic and thematic innovations (the dynamic position of the narrator, subjectivised description of space, use of colloquial language, irony, etc.). In addition, he considers the text’s cultural-historical significance and founding position in the context of Czech social prose. On the basis of Donovský’s novel and other prose works in the Library, the author then observes how the relationship between the romantic and realist literary models reflects the transitory nature of the beginnings of capitalist society. In conclusion, he considers the reasons for the unfavourable critical reception of the novel in its own time, and the possible renewal of its significance today.

Krzysztof Koehler pojęcie uchrystusowienia (drogi nawrócenia, która ma prowadzić do upodobnienia człowieka do arcywzoru dobrego życia – Chrystusa) czyni fundamentem swojej filozofii twórczej. W szeregu symboliczno-nastrojowych obrazów szyfruje misterium Kr z y ż a. Biblijne aluzje, metaforyka, tok wierszowy oraz przywoływana przez nie aura tajemniczości często nie pozwalają na dokonanie rozróżnienia pomiędzy pasyjną historią Chrystusa a życiem bohatera. Stąd też poeta nie tworzy apokryfów, lecz aktualizując ewangelijne kody, włącza je we współczesną narrację. W istocie wiersze te dzieją się równocześnie na trzech płaszczyznach czasowych: (1) historycznej (biblijnej), obejmującej powszechnie znane dzieje wędrówki na Golgotę; (2) mistycznej (pozaczasowej i uniwersalnej), w której życie każdego chrześcijanina wplecione jest na poziomie duchowym w dzieje Chrystusa; (3) lirycznej – konkretne „ja” podejmuje trud upodobnienia się do ewangelicznego Mistrza (naśladowanie figuratywne). Przyjrzyjmy się, jak to wygląda w praktyce w wierszach z lat 1993–1998, a więc w barokowo-romantycznych tomach: Nieudana pielgrzymka (1993), Partyzant prawdy (1996) oraz Na krańcu długiego pola (1998).

The article is devoted to an eschatological journey, a poetic tackling of the mystery of life and death. In her analysis of the new publications by A. Pereverzin, S. Saprykina and L. Yugay, the author discusses the diverse types of the 2020s’ ‘eschatological poetics’: the traditional Christian variant, the mythological one, which entails a journey to the underworld, and the one based in research; the latter typifies, for example, the poetics in the works by Yugay, who has a background in folklore studies. Exploring the poetics of the aforementioned poets in the context of the lyrical poetic tradition of the 20th and 21st cc., the critic discovers that modern poems on death are largely therapeutic, bringing closer the space of comforting memory — but without classical tragedy or the poignancy of the experience. That world and this world are brought together by soothing memory; it is the category of memory that determines the new poetic mysticism — with a mild flavour of a life’s tragedy offset by a promise of a continued relationship with the departed within a private or familial mythology rather than a traditional clan myth.

Response of the Polish positivist and modernist writers to the biblical triad: faith, hope, and love has been the focal point of my research project. My aim was to trace a representative variety of references to these three motifs, both in their historical and timeless dimension. I was particularly concerned with outstanding, but all too often forgotten literary texts. A combination of traditional and contemporary research methods and critical approaches were used, such as hermeneutic fusion of cognitive horizons, intertextuality, and comparative cultural studies. My research brought to light numerous literary responses to faith, hope and love, of various artistic value, dealing mostly with basic human affairs but also with reactions reaching deeply into transcendence.

Idea opublikowania opracowania monograficznego przedstawiającego pozasądowe mechanizmy ochrony praw człowieka funkcjonujące w ramach Rady Europy zasługuje ze wszech miar na uznanie. Od lat uwaga badaczy skupia się głównie na roli Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i skutkach jego orzeczeń. W zasadzie nie ma aktualnych opracowań monograficznych, przedstawiających w sposób kompleksowy i uporządkowany tytułową problematykę.
\n
\nMonografia znajdzie odbiorców nie tylko wśród akademików zajmujących się prawem międzynarodowym i ochroną praw człowieka, ale również wśród prawników praktyków, poszukujących nowych dróg wykorzystania europejskich standardów ochrony praw człowieka w swojej codziennej praktyce.

EKPC Konwencja europejska Europejska konwencja praw człowieka

The article discusses two works of literature: Troilus and Criseyde, a long poem written in the genre of courtly romance (1382–1386/1387) by G. Chaucer, and ‘The Prophet’ [‘Prorok’] (1826), a poem by A. Pushkin. The two works are compared due to a common motif: the opening of the chest and swapping of the heart as a sign of the person’s spiritual regeneration. In her comparative analysis of the two poems, the author attempts to identify their common source or the likelihood of direct contact — whether Pushkin had come across Chaucer’s work and borrowed the motif directly. As for the heart being replaced, it seems both poets may have been inspired by several biblical stories. Further analysis of the motif of the chest being opened suggests that the research should focus on the Arabic tradition alone and take into account the potential influence of Islamic religious texts on Pushkin as well as Chaucer. Relying on the available data about Russian and European relations with the Arabic world, the article hypothesises about the ways in which the motif in question could have reached each of the poets. The author names the Quran as the common genetic source of the two poems.

This study aims to compare three prose adaptations of a Hasidic legend published in 1937: Devět bran (‘The nine gates’) by Jiří Langer, Golet v údolí (‘Golet in the valley’) by Ivan Olbracht, and Dům bez pána (‘The house without a master’) by Egon Hostovský. The first part focuses on characterising the genre of Hasidic narration, with descriptions of its earliest Czech-language realisations on the pages of Czech periodicals. These investigations demonstrate that the acceptance of Hasidic narrativity by the authors in question is based not only on direct experience of the Hasidic environment, but also on the tradition of literary fiction in translation, which had been prevalent in the Czech context for several decades. The second section deals with specific ways the Hasidic legend and its semantic implications are integrated in the primary texts. The conclusions show, among other things, that the Hasidic stories allow Ivan Olbracht to follow the individual characters in interaction with the narrative as a social act. In Egon Hostovský’s novel, meanwhile, the Hasidic short story becomes part of a world of hidden meanings; the narrator of Devět bran integrates legends into the context of Hasidic everyday life, thus giving specific form to the community of anonymous narrators and listeners.