Mardin Artuklu University

Fonksiyonel, fiziksel ve sembolik değerleriyle giyim çok boyutlu bir kavramdır. Bu kavram sosyoloji, halk bilimi, antropoloji gibi birçok disiplinde de sorgulanmaktadır. Bu kadar geniş bir bağlamda her toplumu ilgilendiren giysi kavramının ya da giysi parçalarının bugünkü var olma biçimini doğru anlayabilmemiz için bulunulan coğrafyada bu unsurları değerlendirmek gerekmektedir. Çok uluslu yapısı, kültürel çeşitliliği, etnik yapısı ile farklılaşan Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Diyarbakır yöresinin giysi ve giyinme biçimleri diğer bölgelerden ayrılmaktadır. Diyarbakır’da bir şapka çeşidi olan kasket kullanılmaktadır. Yörede sekiz köşe kasket olarak tanımlanan bu başlık türünün üretimini devam ettiren son iki temsilcisinin kaldığı belirlenmiştir. Bu ustalar halen zanaat olarak sekiz köşe şapka üretimini gerçekleştirmektedir. Bu çalışma Diyarbakır ili ve çevresinde giyilen, geleneksel erkek giyim aksesuarlarından olan sekiz köşe kasketin kalıp, kumaş, kumaş kesim ve dikim özelliklerinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Araştırma Diyarbakır sekiz köşe kasketinin teknik ve sembolik özelliklerinin tespit edilerek literatüre kazandırılması açısından önemlidir. Bu bağlamda Diyarbakır'da günümüze ulaşan son iki kasket ustasından biri olan Remzi Kağar tanıtılmış, sekiz köşe kasket yapım aşamaları detaylı bir şekilde incelenerek kayıt altına alınmıştır. Remzi Kağar ustanın zanaat biçimiyle sekiz köşe kasket üretimi detaylı bir şekilde incelenmiştir. Diyarbakır'ın kültürel mirasının bir parçası olan bu zanaatın literatüre kazandırılarak gelecek nesillere aktarılmasına katkıda bulunulması hedeflenmektedir. Çalışmada literatür taraması ve saha araştırması yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma Remzi Kağar ustanın hayatını, sekiz köşe kasket malzeme, kalıp ve üretim tekniklerini kapsamaktadır.

Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is a progressive respiratory disease marked by symptoms such as dyspnea and fatigue, which negatively affect patients' quality of life. Self-efficacy influences patients' ability to manage symptoms, while medication adherence is crucial for effective disease control. This study aimed to examine the impact of dyspnea and fatigue on medication adherence and self-efficacy in individuals with COPD. A descriptive, cross-sectional, and correlational study was conducted with 171 COPD patients receiving treatment in a tertiary hospital in eastern Turkiye between November 2024 and April 2025. Data were collected using validated scales measuring fatigue, dyspnea, medication adherence, and self-efficacy. Statistical analyses included correlation and regression to examine relationships and predictors. The findings revealed high levels of dyspnea and fatigue, which were significantly and negatively correlated with self-efficacy (p < .001). Both dyspnea and fatigue significantly predicted decreased self-efficacy, accounting for over 60% of the variance. Medication adherence levels were generally high; medication adherence decreased when dyspnea increased, while no relationship was observed between fatigue and medication adherence. Dyspnea and fatigue are prevalent symptoms in COPD patients that adversely affect self-efficacy. Enhancing self-efficacy may be critical in improving symptom management and quality of life. The complex nature of medication adherence requires further in-depth investigation. Nurses should prioritize interventions that strengthen self-efficacy and address symptom burden to optimize COPD management and patient outcomes.

Elazığ ili merkez ilçeye bağlı olan Salkaya Köyü il merkezinin 14 km kuzeyindedir. Köy Elazığ ilinin kuzeyinde olup Elazığ-Tunceli karayolunun üzerinde yer almaktadır. Salkaya Köyü’nde 2023 yılında tarımsal faaliyetlerde bulunan bir çiftçi fidan ekimi sırasında mozaiğe denk gelmiştir. Aynı yıl Elazığ Müze Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen kazılarda yaklaşık 84 metrekarelik alanı kapsayan taban mozaiği açığa çıkarılmıştır. Çeşitli hayvan figürleri, bitkisel ve geometrik motiflerin işlendiği mozaik oldukça iyi korunmuştur. Cennet tasviri olduğu düşünülen mozaik pagan inancından Hristiyanlığa geçiş özellikleri göstermektedir. Alandaki kazıların sistemli bir şekilde devam etmesi ile birlikte yine iyi korunmuş Geç Antik Çağ hamamı, şarap mahzeni, depo ve işlevi henüz belirlenmeyen mimari yapı kalıntıları açığa çıkarılmıştır. Mozaiğin kuzeyinde yer alan fakat kazısı henüz yapılmayan apsis bölümü ve nef duvarları görülebilen kilise yapısı tespit edilen mimari yapılar arasındadır. Genel olarak Geç Antik Çağ’a tarihlenen yerleşimin kullanım işlevi henüz kesin olarak belirlenememiştir. Yerleşim alanının kullanım amacıyla ilgili olarak bir kesinlik olmamakla birlikte iki görüş üzerinde durulmaktadır. Bu görüşlerden ilki alanın yeri tam belli olmayan Rhandeia kentinin hemen yanında olduğu düşünülen askeri karargâh alanıdır. İkinci düşünce ise yerleşimin Roma villa alanı olduğu yönündedir. Yerleşimin kullanım amacının tam olarak netlik kazanması ilerleyen kazı dönemlerinde elde edilecek veriler ile birlikte şekillenecektir.

Bu çalışma, Türk kültüründe önemli bir yer tutan âşıklık geleneğinin günümüz medyaortamında nasıl temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle, geleneksel medyaaraçlarından biri olan TRT Avaz televizyon kanalında yayımlanan “Kültürden Medeniyete”adlı programın ilgili bölümü, bu temsilin örneği olarak ele alınmıştır. Devletin resmî kültürkanalı olan TRT Avaz’ın vizyon ve misyonuna uygun biçimde hazırlanan program, herbölümde geleneksel değerleri ve kültürel mirası konu edinmekte; halk kültürüne dairunsurları aktarmaktadır. Programın TRT Avaz’da 2014-2015 yıllarında yayımlandığı sözlükültürümüzde önemli bir yeri olan âşık sanatına “Âşıklık Geleneği” başlığı altında müstakilolarak yer verilmiş olması, bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Her ne kadarprogramın genel formatı bir “âşıklık programı” olarak tasarlanmamış olsa da bu özel bölümdegeleneğe çekilen dikkat, somut olmayan kültürel mirasın (SOKÜM) medya aracılığıylagörünür kılınması ve aktarılması açısından dikkate değerdir. Bu bağlamda, çalışmadaUNESCO’nun SOKÜM sözleşmesi kapsamında öne sürdüğü değerler temel alınmakta; devletyayıncılığı üzerinden kültürel mirasın korunması, tanıtılması ve genç kuşaklara aktarılmasısüreçleri halkbilimsel perspektifle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nitel bir yöntemçerçevesinde yapılandırılmış olup TRT Avaz kanalında yayımlanan söz konusu bölümüniçerik çözümlemesi ile desteklenmiştir. Ayrıca programın yapısal unsurları, anlatı stratejileriüzerinden temsil biçimleri analiz edilmiştir. Kamu yayıncılığına ait kültür programlarının,somut olmayan kültürel mirasın yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması bağlamındaişlevsel bir araç olarak değerlendirilebileceği ortaya konulmuştur.

Abstract This study examines the attitudes and prejudices of healthcare professionals towards asylum seekers in Türkiye, investigating the influence of important demographic factors such as age, profession, and contact with asylum seekers. Using a quantitative, cross-sectional design, data are gathered through an online survey of 423 healthcare professionals. The results indicate professional experience and age have significant influences on attitudes, with young professionals with little experience having more positive views. In addition, healthcare professionals who have positive contact with asylum seekers have significantly decreased prejudice. The results highlight the relevance of cultural competency, exposure, and professional training in shaping equitable healthcare attitudes. The study affirms the need for formal training programs which integrate social work expertise in order to counteract prejudices and ensure culturally competent healthcare practices. The elimination of discriminatory healthcare attitudes is critical to providing equal access to healthcare for asylum seekers in accordance with the standards of human rights. The outcomes of the study add to the body of work by providing a quantitative analysis of the relationship between professional experience and implicit bias, which supports the relevance of policy interventions in healthcare training programs.

Aim: In this study, we aimed to analyze the interactions between neuroplasticity-related proteins (DCX, EGR1, sFRP3) and metabolic markers (insulin, HbA1c, asprosin) in an STZ-induced Alzheimer's disease model, as well as to evaluate how changes in these parameters affect the pathophysiology of Alzheimer's disease (AD).Material and Methods: 14 male Wistar albino rats, aged 8 to 10 weeks, weighing 250–300 g, were used. The animals were divided into two groups: control and Alzheimer's model. The AD model was created by stereotaxic injection of STZ, and the control group was injected with artificial CSF. The animals were monitored for 14 days after surgery. At the end of the study, serum samples were collected and DCX, EGR1, sFRP3, insulin, gHbA1c, and asprosin levels were analyzed by ELISA. The variables were compared between the groups, and P-values &amp;lt; 0.05 were considered significant.Results: DCX and EGR1 levels showed borderline changes without statistical significance (p = 0.056 and p = 0.080, respectively), while sFRP3 levels were significantly higher in the AD group (p = 0.012). Insulin levels did not differ (p = 0.829), but asprosin and gHbA1c levels were significantly higher (p = 0.046 and p = 0.000, respectively), indicating metabolic derangement. Correlation analysis showed strong positive correlations between asprosin and gHbA1c (r = 0.807, p &amp;lt; 0.01) and sFRP3 and EGR1 (r = 0.780, p &amp;lt; 0.01), suggesting interconnected roles in AD pathophysiology.Conclusion: This study shows the relationship between neurogenesis and metabolic parameters in AD.

Bisphenol A (BPA), a synthetic compound widely used in plastic manufacturing, has been shown to cause testicular damage and disrupt spermatogenesis. This study aimed to investigate the potential protective effects of astaxanthin (AST) against BPA-induced testicular injury. Four experimental groups of Wistar Albino rats were established (n=8 per group): Control, Sham, BPA, and BPA+AST. At the conclusion of the study, serum samples were analyzed for total antioxidant capacity (TAC), total oxidant status (TOS), oxidative stress index (OSI) [OSI=TOS/TAC], and CRP. Histopathological evaluations included measurements of tubule diameter, Johnsen scoring, and Masson's trichrome staining. The expression levels of anti-B-cell lymphoma 2 (Bcl-2) and anti-Bcl-2-associated X protein (Bax) were assessed using immunofluorescence (IF) staining and RT-qPCR in testicular tissues. Additionally, tissue collagen (COL1A1, COL3A1) expressions were quantified via RT-qPCR.Results indicated significant increases in TOS, OSI, and CRP levels in the BPA group (p<0.001, p<0.001, and p=0.042, respectively), while TAC levels remained unchanged (p=0.119). AST administration did not significantly alter these biochemical parameters. Histopathological analysis revealed decreased Johnsen scores and tubule diameters in the BPA group; however, these metrics improved in the BPA+AST group. IF analysis confirmed that AST restored the pro-apoptotic Bax/Bcl-2 imbalance induced by BPA (p<0.001), although RT-qPCR results indicated that AST normalized only Bax expression (p<0.001) while Bcl-2 levels remained unchanged (p=0.487). Moreover, COL1A1 and COL3A1 were significantly upregulated in the BPA group (p<0.001 for both), and Masson's trichrome staining corroborated the presence of fibrosis in this group. AST treatment mitigated these fibrotic changes, as evidenced by reductions in gene expression (p=0.001 for COL1A1 and p=0.005 for COL3A1) and improvements in Masson's trichrome staining.In conclusion, this study suggests that AST may confer a protective effect against BPA-induced testicular damage by reducing apoptosis and fibrosis; however, changes in oxidative stress markers did not achieve statistical significance. Furthermore, AST may enhance spermatogenesis.