National Museum in Warsaw

The Penance of St John Chrysostom (H. 1) is a unique work among the prints executed by Lucas Cranach the Elder. The article presents an interpretation of the piece as a showcase of Cranach’s artistic prowess, alluding to the origins and function of his art, as well as to the challenges he set for himself. The work was inspired by Albrecht Dürer’s engraving from c.1496 (H. 54) depicting a surprising interpretation of a legend included in Der Heiligen Leben, a work written around 1400 by the Dominican monks of Nuremberg. Cranach’s Penance of St John Chrysostom proves that the artist understood Dürer’s concept, while also introducing significant modifications. He added animals, the choice of which evokes associations with hunting and court menageries. The impulse to engage in such an artistic competition with Dürer’s works may have come from the words of praise that Cranach was receiving from the German humanist milieu. Comparisons between the two artists were a frequent motif in such texts, the most noteworthy of which is the eulogy by Christoph II Scheurl (1481–1542). By alluding to the ‘courtly dimension’ of his art, highly valued at the time, Cranach created a work that was a visual manifesto of his artistic potential and position at the Wittenberg court.

Archaeology, a discipline devoted to reconstructing the past through meticulous study of fragmented evidence, paradoxically often neglects its own history. The evolution of archaeology as a field remains largely overlooked, dismissed as unimportant or irrelevant. This attitude extends beyond academia into public policy, where previous policies and their original objectives are seldom examined. Instead, policies tend to evolve gradually, with minor amendments and adjustments, while their foundational goals fade into obscurity. For archaeology, a discipline shaped by social and political contexts, this oversight is particularly problematic. Many of the challenges archaeologists face today were recognised over a century ago, yet they persist, largely because past experiences are ignored. In Poland, archaeological policies have been heavily influenced by shifting political landscapes, often in response to dramatic historical events. These influences have shaped not only the discipline itself but also public perceptions of archaeology, affecting its status and societal value. Understanding how these policies emerged, adapted, and sometimes lost their original intent, is crucial for making informed decisions about the future of archaeology. By revisiting the history of archaeological policy, we can gain valuable insights into contemporary challenges and ensure that policymaking is based on knowledge rather than inertia. A critical assessment of archival records and past decisions can help refine current approaches, leading to a more sustainable and well-integrated role for archaeology in society. Recognising where we come from is essential to shaping where we go next.

This paper examines perspectives on ceramic production between the First and Second Nile Cataracts during the ninth and tenth centuries CE, by analysing how pottery reflects socio-cultural interactions across political frontiers. By focusing on ledged vases produced in Aswān and Faras, the study investigates differences in stylistic choices as adaptations shaped by interactions and experiences of potters working in the Egyptian-Nubian borderland. The theoretical framework draws on the concept of borderscapes, which emphasises complexity and fluidity of border landscapes as dynamic cultural zones.

Artykuł Wojciecha Głowackiego analizuje życie Józefa Chełmońskiego w Paryżu (1876–1888), koncentrując się na miejscach jego zamieszkania i pracy. Dzięki kwerendom w Zbiorach Specjalnych Instytutu Sztuki PAN, archiwum Musée d’Orsay, bibliotece Institut national d’histoire de l’art w Paryżu oraz Getty Research Institute w Los Angeles autor odtworzył geograficzno-społeczny kontekst twórczości malarza. Wykorzystano metody analizy źródeł archiwalnych, katalogów Salonów, wspomnień i korespondencji. Chełmoński zmieniał miejsca zamieszkania kilkakrotnie. Wybór lokalizacji jego mieszkań wskazywał na chęć manifestowania sukcesu oraz późniejsze próby adaptacji do zmieniających się warunków. W początkowych latach mieszkał i pracował przy 11 boulevard de Clichy, 54 avenue Bosquet, 1 avenue Duquesne i 17 avenue de la Motte-Picquet. Ostatnie paryskie adresy to 110 boulevard Malesherbes i 4 place de Wagram. Pracownie malarza znajdowały się przy 5 rue Bizet, 11 impasse du Maine i 41 rue Verniquet. Autor kwestionuje mit patriotycznych motywacji powrotu Chełmońskiego do Polski, wskazując na materialne i społeczne uwarunkowania tej decyzji. Wykorzystuje bogaty materiał do odtworzenia przeprowadzek Chełmońskiego w Paryżu, wskazania ich przyczyn i naświetlenia szerszego kontekstu funkcjonowania polskiego artysty na rynku sztuki. Pozwala to na lepsze zrozumienie wyborów malarza związanych z własną twórczością, ambicjami i autopromocją w międzynarodowym środowisku artystów Paryża ostatniej ćwierci XIX wieku.

This paper concerns a group of eight lost ancient objects, most likely photographed at Wilanów Palace in the 1940s. These artefacts almost certainly belonged to an old collection of antiquities, part of which has survived in the Museum of King Jan III’s Palace in Wilanów. The lost objects include figurines made of stone, bronze and probably faience. Photographs of these lost antiquities, preserved in the archives of the National Museum in Warsaw, have never been published before. The artefacts they document are discussed here in detail for the first time, which constitutes an important contribution to research on the Wilanów collection. The author analyses their identification and dating, linking some of them to items listed in the 1867 inventory of the Natolin Palace.

The article discusses the functioning of the Photography Room in the National Museum in Warsaw’s Gallery of 19th Century Art, which since 2022 has exhibited the museum’s collection of nineteenth and early twentieth century photography, a one of its kind in Poland. The institution owes its collection to donations from Polish collectors and purchases with its own funds. The Photography Room exhibitions change several times a year. Each iteration is based on an original theme devised by staff members responsible for the NMW Collection of Photography and Iconography. The first exhibition, titled The Birth of Photography, presented the breadth of early photographic techniques and their evolution. Subsequent exhibitions were devoted to: Karol Beyer, European art exhibitions, artist studios, industrial photography and tableaux as a nineteenth century social medium. The shows in the Photography Room emphasize the versatility of the medium of photography: as a means of documenting reality, a tool for the promotion of art, and a field of technical and artistic experimentation. Shown in the exhibition are works by eminent creators from Poland and Europe. As a part of the permanent museum programme, these exhibits of historical photography, unlike any other in Poland, serve as an occasion to reflect on the significance of the medium in depicting the world of the nineteenth and early twentieth centuries and its connections with fine art. The Photography Room also plays an important educational role, hosting workshops, curatorial tours and activities for students. On the NMW website, the Gallery of 19th Century Art section now includes a page dedicated to the Photography Room, offering a virtual overview of all of the exhibitions. The opening of each new exposition in the Photography Room is supplemented with a curators’ article on the Digital NMW platform with descriptions and images of the works on display.

Artykuł dotyczy grupy ośmiu zaginionych obiektów starożytnych, które najprawdopodobniej zostały sfotografowane w Pałacu w Wilanowie w latach czterdziestych XX wieku. Zabytki te niemal na pewno wchodziły w skład dawnej kolekcji sztuki starożytnej, której część jest do dnia dzisiejszego zachowana w zbiorach Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Wśród zaginionych obiektów znajdowały się figurki wykonane z kamienia, brązu oraz prawdopodobnie fajansu. Fotografie zaginionych zabytków, zachowane w zbiorach archiwalnych Muzeum Narodowego w Warszawie nie zostały jak dotąd opublikowane. Zabytki na nich uwiecznione zostały po raz pierwszy szczegółowo omówione w niniejszej pracy, co stanowi istotny wkład w badania nad kolekcją wilanowską. Pod uwagę wzięto ich identyfikację, datowanie oraz połączenie niektórych spośród nich z pozycjami spisanymi w inwentarzu Pałacu w Natolinie w 1867 roku.

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu motywacji kolekcjonera do zbierania dzieł sztuki. Powstał w ramach badań proweniencyjnych zabytków pochodzących z Azji Wschodniej, które Ignacy Jan Paderewski podarował Muzeum Narodowemu w Warszawie na mocy testamentu z 1930 r. Poprzez wieloaspektową analizę tekstów tworzonych przez Paderewskiego, najbliższe mu osoby i biografów publikujących za życia muzyka autorki podejmują próbę odpowiedzi na pytanie, co skłoniło artystę do gromadzenia tego typu dzieł sztuki, a z biegiem lat, do stworzenia imponującego zbioru? Analizują źródła pisane pod kątem badania etapów powstawania kolekcji, stopnia zaangażowania muzyka w ten proces, a także jego potrzeb estetycznych i zainteresowań. Studia nad historią powstawania daru pozwalają odkrywać coraz to nowe okoliczności, które wpływały na kształtowanie się kolekcji wschodnioazjatyckich na przełomie XIX i XX w. w Europie.

In recent years, we have seen a resurgence of interest for the countryside and its ‘vernacular’ traditions. In her article, Julia Maraj challenges the conventional notion of the “vernacular” by examining selected examples of peasant villages during the traumatic formation of the Polish nation-state. Through a typological analysis of peasant homes—drawing on ethnographic research, historical records, and iconography—Maraj restores agency to peasant actors in shaping the architecture, interiors, and furnishings of their dwellings. She adds new layers to the fragmented understanding previously offered by historians and architects. By closely observing the architecture of selected native groups of the Podhale and Zakopane regions this essay critically examines the bourgeoise fetishization of peasant life at the turn of the 19th and 20th centuries in Poland. It argues that the phenomenon of “peasant mania” was employed not only as an aesthetic movement but also as a cultural and political strategy. In this context, Polish vernacular architecture is presented as a tool for nation-building, one that served to suppress class struggle and promote romanticized ideals. The current romanticization of the countryside can be understood as the latest offspring of Peasant-mania. This essay develop further the method of ‘typological critique’ which is a major theme of many essays already published in Burning Farm.

„Album Fotografii z Obrazów Malarzy Polskich” to jedno z ważniejszych, a dzisiaj zapomnianych przedsięwzięć w dziejach rynku wydawniczego i życia kulturalnego na ziemiach polskich w II poł. XIX w. Wydawany w latach 1876–1882 w Warszawie przez księgarnię Altenberga i Robitschka w formie serii odbitek z obrazów współczesnych twórców, był pionierską publikacją inicjującą na krajowym rynku nowoczesny sposób popularyzacji sztuki za pomocą fotografii, uważanej wówczas za najbardziej wierny sposób reprodukcji. Rekonstrukcja historii i zawartości publikacji oraz jej recepcji wśród odbiorców sztuki pozwoliła rozpoznać jej rangę, właściwie ocenić ją pod względem historycznym oraz umieścić na tle życia artystycznego lat 70. i 80. XIX w. i ówczesnego warszawskiego repertuaru wydawniczego. Przedstawienie historii i roli „Albumu...” wprowadza do badań nad dziejami działalności wydawniczej i księgarskiej w Warszawie refleksję nad wartością specyficznych wydawnictw, jakimi są XIX-wieczne fotografie dzieł sztuki.