ТРАНСФОРМАЦИЯ АГРАРНОГО СЕКТОРА И ЕЕ ВЛИЯНИЕ НА ПРОДОВОЛЬСТВЕННУЮ БЕЗОПАСНОСТЬ КАЗАХСТАНА

Abstract

Translate Article

The article examines the relationship between the dynamics of the agricultural sector and ensuring food security in the Republic of Kazakhstan. The macroeconomic and sectoral indicators for 2010-2024 are analyzed, including the growth rates of gross domestic product and gross agricultural output, as well as labor productivity in the agricultural sector in comparison with the economy as a whole and other sectors. Positive trends have been identified in increasing agricultural production while reducing its share in the GDP structure, which indicates the structural vulnerability of the sector. It is determined that the level of labor productivity in agriculture remains significantly lower compared to other sectors of the economy, despite its growth, which indicates a technological and organizational lag. It is shown that the lag of the agricultural sector in key indicators limits its contribution to ensuring domestic food demand and achieving sustainable food security. The necessity of modernizing the agricultural infrastructure, increasing the efficiency of resource use and developing human capital is substantiated. Methods of comparative and dynamic analysis, as well as elements of structural comparison are used. Recommendations for improving the state agrarian policy and directions for further research in the field of increasing the efficiency and sustainability of agricultural production in Kazakhstan are formulated. The significance of the results obtained is determined by their practical applicability for the development of strategic measures to support the agricultural sector in the context of external and internal challenges. Мақалада аграрлық сектордың серпіні мен Қазақстан Республикасының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету арасындағы ӛзара байланыс қарастырылған. Жалпы ішкі ӛнімнің және ауыл шаруашылығының жалпы ӛнімінің ӛсу қарқынын, сондай-ақ жалпы экономикамен және басқа секторлармен салыстырғанда аграрлық саладағы еңбек ӛнімділігін қоса алғанда, 2010-2024 жылдардағы макроэкономикалық және салалық кӛрсеткіштерге талдау жасалды. Аграрлық ӛндіріс кӛлемінің ұлғаюында оның ЖІӚ құрылымындағы үлесінің бір мезгілде тӛмендеуінде оң үрдістер анықталды, бұл сектордың құрылымдық осалдығын кӛрсетеді. Ауыл шаруашылығындағы еңбек ӛнімділігінің деңгейі оның ӛсуіне қарамастан экономиканың басқа секторларымен салыстырғанда айтарлықтай тӛмен болып қалатыны анықталды, бұл технологиялық және ұйымдастырушылық артта қалушылықты кӛрсетеді. Аграрлық сектордың негізгі кӛрсеткіштер бойынша артта қалуы оның ішкі азық-түлік сұранысын қамтамасыз етуге және тұрақты азық-түлік қауіпсіздігіне қол жеткізуге қосқан үлесін шектейтіні кӛрсетілген. Аграрлық инфрақұрылымды жаңғырту, ресурстарды пайдалану тиімділігін арттыру және адами капиталды дамыту қажеттілігі негізделген. Салыстырмалы және динамикалық талдау әдістері, сондай-ақ құрылымдық салыстыру элементтері қолданылады. Мемлекеттік аграрлық саясатты жетілдіру және Қазақстандағы аграрлық ӛндірістің тиімділігі мен тұрақтылығын арттыру саласындағы одан әрі зерттеу бағыттары бойынша ұсынымдар тұжырымдалған. Алынған нәтижелердің маңыздылығы олардың сыртқы және ішкі сын-қатерлер жағдайында аграрлық секторды қолдаудың стратегиялық шараларын әзірлеу үшін практикалық қолданылуымен анықталады. В статье рассмотрена взаимосвязь между динамикой аграрного сектора и обеспечением продовольственной безопасности Республики Казахстан. Проанализированы макроэкономические и отраслевые показатели за 2010–2024 гг., включая темпы роста валового внутреннего продукта и валового выпуска сельского хозяйства, а также производительность труда в аграрной отрасли по сравнению с экономикой в целом и другими секторами. Выявлены положительные тенденции в увеличении объемов аграрного производства при одновременном снижении его доли в структуре ВВП, что указывает на структурную уязвимость сектора. Определено, что уровень производительности труда в сельском хозяйстве остается значительно ниже по сравнению с другими секторами экономики, несмотря на его рост, что свидетельствует о технологическом и организационном отставании. Показано, что отставание аграрного сектора по ключевым показателям ограничивает его вклад в обеспечение внутреннего продовольственного спроса и достижение устойчивой продовольственной безопасности. Обоснована необходимость модернизации аграрной инфраструктуры, повышения эффективности использования ресурсов и развития человеческого капитала. Использованы методы сравнительного и динамического анализа, а также элементы структурного сопоставления. Сформулированы рекомендации по совершенствованию государственной аграрной политики и направления дальнейших исследований в области повышения эффективности и устойчивости аграрного производства в Казахстане. Значимость полученных результатов определяется их практической применимостью для выработки стратегических мер поддержки аграрного сектора в условиях внешних и внутренних вызовов.