Abstract Abstract We develop a Heisenberg-picture kinematical framework in which (i) time is treated as a quantum observable, admitting both a relational POVM construction for semibounded spectra and a fully self-adjoint realization on an enlarged (conjugate-energy) Hilbert space enabled by a gravitational conjugation symmetry $$\mathcal {C}_g$$ <mml:math xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mml:msub> <mml:mi>C</mml:mi> <mml:mi>g</mml:mi> </mml:msub> </mml:math> , and (ii) the generators of spacetime translations need not commute in curved backgrounds. The central postulate, $$[\,\hat{x}_\mu ,\hat{P}_\nu ]=\textrm{i}\hbar \,\hat{g}_{\mu \nu }(\hat{x})$$ <mml:math xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mml:mrow> <mml:mrow> <mml:mo>[</mml:mo> <mml:mspace/> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>x</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mi>μ</mml:mi> </mml:msub> <mml:mo>,</mml:mo> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>P</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mi>ν</mml:mi> </mml:msub> <mml:mo>]</mml:mo> </mml:mrow> <mml:mo>=</mml:mo> <mml:mtext>i</mml:mtext> <mml:mi>ħ</mml:mi> <mml:mspace/> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>g</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mrow> <mml:mi>μ</mml:mi> <mml:mi>ν</mml:mi> </mml:mrow> </mml:msub> <mml:mrow> <mml:mo>(</mml:mo> <mml:mover> <mml:mi>x</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mo>)</mml:mo> </mml:mrow> </mml:mrow> </mml:math> , makes the spacetime metric a metric operator defined by the symmetrized commutator. Jacobi identities close the algebra and imply an operator form of metric compatibility; in a worked FRW example we obtain $$[\,\hat{P}_0,\hat{P}_i]=2\textrm{i}\hbar \,N^2(t)\,H(t)\,\hat{P}_i$$ <mml:math xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mml:mrow> <mml:mrow> <mml:mo>[</mml:mo> <mml:mspace/> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>P</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mn>0</mml:mn> </mml:msub> <mml:mo>,</mml:mo> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>P</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mi>i</mml:mi> </mml:msub> <mml:mo>]</mml:mo> </mml:mrow> <mml:mo>=</mml:mo> <mml:mn>2</mml:mn> <mml:mtext>i</mml:mtext> <mml:mi>ħ</mml:mi> <mml:mspace/> <mml:msup> <mml:mi>N</mml:mi> <mml:mn>2</mml:mn> </mml:msup> <mml:mrow> <mml:mo>(</mml:mo> <mml:mi>t</mml:mi> <mml:mo>)</mml:mo> </mml:mrow> <mml:mspace/> <mml:mi>H</mml:mi> <mml:mrow> <mml:mo>(</mml:mo> <mml:mi>t</mml:mi> <mml:mo>)</mml:mo> </mml:mrow> <mml:mspace/> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>P</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mi>i</mml:mi> </mml:msub> </mml:mrow> </mml:math> , which reduces to $$2\textrm{i}\hbar \,H\,\hat{P}_i$$ <mml:math xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mml:mrow> <mml:mn>2</mml:mn> <mml:mtext>i</mml:mtext> <mml:mi>ħ</mml:mi> <mml:mspace/> <mml:mi>H</mml:mi> <mml:mspace/> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>P</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mi>i</mml:mi> </mml:msub> </mml:mrow> </mml:math> in cosmic-time gauge $$N=1$$ <mml:math xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mml:mrow> <mml:mi>N</mml:mi> <mml:mo>=</mml:mo> <mml:mn>1</mml:mn> </mml:mrow> </mml:math> , exhibiting Hubble–controlled non-commuting “translations.” A key structural ingredient is the symmetry $$\mathcal {C}_g$$ <mml:math xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mml:msub> <mml:mi>C</mml:mi> <mml:mi>g</mml:mi> </mml:msub> </mml:math> : an antiunitary map that flips all translation generators, $$\hat{P}_\mu \!\rightarrow \!-\Theta \hat{P}_\mu \Theta ^{-1}$$ <mml:math xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mml:mrow> <mml:msub> <mml:mover> <mml:mi>P</mml:mi> <mml:mo>^</mml:mo> </mml:mover> <mml:mi>μ</mml:mi> </mml:msub> <mml:mspace/> <mml:mo>→</mml:mo> <mml:mspace/> <mml:mo>-</mml:mo> <mml:mi>Θ</mml:mi> <mml:msub> <