This publication aims to examine the process of evolution of disability definitions within the framework of international legislation and EU policy in order to establish in light of which disability model the contemporary disability definitions have been shaped. While medical and social models offer distinct approaches to defining disability, they are both associated with significant shifts in societal perceptions and have, at various points over recent decades, been reflected in international regulations. Furthermore, their model variations continue to influence the shaping of existing disability definitions, the scope of rights and freedoms granted to individuals with disabilities and the public policy. This article puts an emphasis on tracing the development of disability definitions in international legislation and politics influenced by these models to determine what factors have solidified the formation of the contemporary legislative approach to defining disability. To achieve this research objective, the method of interpretation of the law in force and of views of legal scholars and commentators have been employed along with comparative, linguistic, and historical legal research methods. The use of these methods has helped to demonstrate that although the majority of existing disability definitions now adhere to the principles of the social and human rights model – particularly due to the establishment of the UN Convention of the Rights of People with Disabilities – utilising knowledge from all models should not be disregarded as it may help to find the most appropriate solutions to ensure the equal opportunities for people with disabilities within society.

1.Okoliczność braku ujawnienia zwłok ofiary zabójstwa z reguły utrudnia skazanie, skoro trzeba dodatkowo dowodzić zarówno faktu śmierci, jak i sposobu, w jaki ona nastąpiła. Odnalezienie ciała ofiary nie jest jednak warunkiem sine qua non przypisania sprawstwa takiego czynu skarżonemu. Śmierć pokrzywdzonego (i jej okoliczności) mogą zostać ustalone, w sposób bezsporny, także w oparciu o inne dowody, które w swej logice nieuchronnie prowadzą do ustalenia tego faktu i powiązania go na płaszczyźnie przyczynowo-skutkowej z umyślnymi działaniami oskarżonego, zmierzającymi do pozbawienia życia człowieka. 2.Przedmiotem ochrony art. 148 k.k. jest życie człowieka w znaczeniu egzystencjalnym. Założenie, że odnalezienie i zidentyfikowanie ciała (ustalenie tożsamości) ofiary jest niezbędne dla skazania za czyn z art. 148 k.k. oznaczałoby sprzeczny z zasadą swobodnej oceny dowodów przejaw formalizmu dowodowego. 3.Kodeks karny nie zawiera katalogu okoliczności nakazujących uznanie określonego zachowania za „motywację zasługującą na szczególne potępienie”. Znamię kwalifikujące przewidziane w art. 148 § 2 pkt 3 k.k. ma charakter czysto oceny. Nie jest możliwe podanie kryteriów szczególnego potępienia in abstracto, gdyż konieczne jest zawsze ustalenie tego znamienia in concreto (w niepowtarzalnych realiach rozpoznawanej sprawy). „Szczególne potępienie” motywacji sprawcy może mieć miejsce wtedy, gdy takie motywy w sposób rażący odbiegały od przyjętych wzorców postepowania. Musi więc wystąpić jeszcze dodatkowy element w motywacji sprawcy, który decyzję dokonania zabójstwa, czyni szczególnie naganną. Owa wyjątkowość (szczególność), będąca przejawem swoistej kwantyfikacji potępienia, na jakie zasługiwać miałaby motywacją sprawcy zabójstwa, powinna być odnoszona do charakteru tego przestępstwa. Rzecz bowiem w tym, że każda zbrodnia zabójstwo z uwagi na fakt, że godzi w najwyższą z chronionych przez prawo wartości, jaką jest życie ludzkie, wywołuje uczucie potępienia o bardzo dużym nasileniu, zdecydowanie wyższym niż w przypadku innych przestępstw.

Chociaż językiem urzędowym przed organami wymiaru sprawiedliwości jest język polski, w związku z dynamicznym rozwojem stosunków międzynarodowych i nasileniem ruchów migracyjnych coraz częściej w postępowaniach przed polskimi sądami, w tym w postępowaniu karnym, udział biorą cudzoziemcy, którzy nie posługują się językiem polskim w stopniu wystarczającym, aby uczestniczyć w czynnościach w nim prowadzonych. Zarówno porozumiewanie się z tymi osobami, jak i korzystanie z dokumentów sporządzonych w innych językach wymagają udziału tłumacza, który stał się już pewną rutyną, a który służyć ma zagwarantowaniu prawa do rzetelnego procesu. Celem niniejszego opracowania było przybliżenie przepisów regulujących pozycję tłumacza, jako pomocnika organów procesowych i oskarżonego, oraz zasygnalizowanie kwestii problematycznych napotykanych przez tłumaczy w praktyce dokonywania przekładów w polskiej procedurze karnej.

Anna Tarwacka w swojej książce Kancelaria Impossibilia na tropie podjęła się niezwykle karkołomnego zadania. Opowiedziała o prawie rzymskim najbardziej wymagającym i kapryśnym czytelnikom. Ba, można powiedzieć, że czytelników tych można porównać do miniaturowych mitycznych recenzentów B (nr 2), którzy swoimi uwagami potrafią rozerwać na strzępy każdego autora. Mowa oczywiście o dzieciach.

W dniu 14.04.2023 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw. Potrzebę szczególnej ochrony oskarżonych poniżej 18. roku życia i ich praw ustawodawca unijny dostrzegł już ponad 10 lat temu – jednak dopiero w 2023 r. Polska uchwaliła odpowiednie zmiany w krajowym prawie procesowym w celu implementacji dyrektyw unijnych pochodzących z lat 2011 i 2016, które miały za zadanie wzmocnienie gwarancji procesowych w sprawach karnych dla oskarżonych, którzy nie ukończyli 18. roku życia. Z powodu wagi zmian w przepisach autorzy uznali refleksję nad wspomnianą nowelizacją oraz sformułowanie wniosków de lege lata za uzasadnione. Celem artykułu jest analiza wprowadzonych zmian w odniesieniu do dotychczasowych przepisów polskiej procedury karnej. Ocenie poddane zostały także sposób i jakość implementacji dyrektyw unijnych w kontekście zasad techniki legislacyjnej. Punktem odniesienia było sformułowane przez ustawodawcę uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej. Zostały przedstawione badania dotyczące zrozumiałości treści pouczeń przez uczestników procesu karnego. Ponadto przywołane zostały głosy przedstawicieli polskiej doktryny w zakresie ochrony praw oskarżonych poniżej 18. roku życia. W podsumowaniu autorzy zawarli wnioski i ocenę nowelizacji z 14.04.2023 r. oraz podkreślili, że nowe regulacje stanowią krok we właściwym kierunku. Jednakże sposób wprowadzenia omawianych zmian oraz prawidłowość implementacji przepisów unijnych budzą uzasadnione wątpliwości, m.in. w zakresie opóźnienia wydania niezbędnego rozporządzenia na podstawie art. 607l § 4 k.p.k. Przy przygotowaniu tekstu zastosowano metody dogmatyczno-prawną oraz aksjologiczną.

Celem artykułu jest polemika z poglądami Bartłomieja Wiklańskiego – autora artykułu pt. „Tryb zamówienia z wolnej ręki a zasada konkurencyjności w prawie zamówień publicznych", który został opublikowany w „Acta Iuris Stetinensis” 2024, nr 1 (47). B. Wiklański utożsamił zasadę konkurencyjności, którą uznał za istotę zamówień publicznych, z konkurencyjnością postępowania. W rzeczywistości zasada konkurencyjności nie jest tym samym co konkurencyjność postępowania. Tryb niekonkurencyjny, taki jak zamówienie z wolnej ręki, da się pogodzić z zasadą konkurencyjności, która stanowi fundament przesłanek zastosowania tego trybu oraz jest przyczyną, dla której przesłanki te podlegają zawężającej interpretacji. W konsekwencji wnioski, które sformułował B. Wiklański, nie zostały należycie uzasadnione: brak dowodów na uznanie, że tryb zamówienia z wolnej ręki jest zbyt łatwo dostępny dla zamawiających i konieczne są zmiany legislacyjne polegające na połączeniu trybu zamówienia z wolnej ręki z negocjacjami bez ogłoszenia.

Prezentowane opracowanie miało na celu przybliżenie problematyki prawnej postępowania w sprawie udzielania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w aspekcie jednej z przesłanek negatywnych o charakterze obligatoryjnym, tj. niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 107 ust. 4a u.p.s.). Opracowanie stanowi drugą część artykułu – pierwsza część dotyczyła wybranych przesłanek negatywnych o charakterze fakultatywnym. Sygnalizowany wywiad, przeprowadzany w szczególności z osobami (rodzinami) ubiegającymi się o wsparcie z pomocy społecznej, z założenia ma ukazać sytuację wnioskodawcy w sposób wszechstronny, uwzględniający wszelkie okoliczności sprawy mogące mieć wpływ na prawo do określonego świadczenia pieniężnego. Zważywszy na tę okoliczność, niewyrażenie zgody na jego przeprowadzenie – wobec niemożności ustalenia stanu faktycznego – niesie za sobą obligatoryjną odmowę przyznania świadczenia pieniężnego. Niniejszy artykuł zmierzał m.in. do przybliżenia rozumienia znaczenia zwrotu „niewyrażenie zgody”, przynależącego do kategorii pojęć niedookreślonych. W opracowaniu podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy rozwiązania prawne przyjęte w u.p.s., we wskazanym zakresie, są wystarczająco precyzyjnie i jasno sformułowane, tak aby ułatwić i w efekcie umożliwić organom pomocy społecznej podejmowanie decyzji w przedmiotowej kwestii, a jeśli nie, to czy pomocna może tu okazać się praktyka orzecznicza sądów administracyjnych. Badania zostały oparte na dogmatyczno-prawnej analizie przepisów u.p.s. oraz wypowiedzi doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych. Przepisy przywołanego aktu prawnego – zważywszy na przedmiotową przesłankę – nie wydały się wystarczająco jasno i precyzyjnie sformułowane (podobnie jak miało to miejsce w przypadku przesłanek negatywnych o charakterze fakultatywnym), tak aby ułatwić organom pomocy społecznej wydawanie decyzji w sprawach udzielania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Wynika to z niedoprecyzowania przez ustawodawcę przywołanego zwrotu. Z przyczyn czysto obiektywnych nie wydaje się to do końca możliwe, co nie zmienia faktu, że w praktyce prowadzi do wielu wątpliwości interpretacyjnych. Pewną pomoc w ustaleniu znaczenia zwrotu „niewyrażenie zgody” może stanowić praktyka orzecznicza sądów administracyjnych.

Jeżeli organ nie wykazałby takiego właśnie, zawinionego działania podatnika, to nie byłoby możliwe orzeczenie o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym. Orzeczenie o takim zobowiązaniu jest możliwe tylko w sytuacji, gdy podatnik nie znajdował się w sytuacji działania w warunkach dobrej wiary. Nie może się on zatem powoływać na nią przy zachowaniu prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Ulga na dzieci jest ulgą podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych. Celem artykułu było przybliżenie tej preferencji podatkowej. Autorzy, dokonując szczegółowej analizy odnośnych przepisów prawnych oraz przeglądu orzecznictwa sądowego, podjęli próbę oceny, czy ulga na dzieci realizuje założenia, jakie przyświecały ustawodawcy przy jej wprowadzeniu. W podsumowaniu wskazano cztery mankamenty ulgi na dzieci: 1. Ulga dostępna jest jedynie dla podatników rozliczających podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych. 2. Prawo do ulgi przy wychowywaniu jednego dziecka uzależnione jest od kryterium dochodowego, które od 2013 roku nie było waloryzowane. 3. Wartość ulgi na dzieci jest znikoma, a jej wysokość nie zmieniła się od 2015 roku. 4. Prawa do ulgi nie mają osoby sprawujące faktyczną opiekę nad niespokrewnionymi, pełnoletnimi osobami wymagającymi takiej opieki z uwagi na wąskie rozumienie obowiązku alimentacyjnego. Autorzy sformułowali propozycje rozwiązania ww. mankamentów. W opracowaniu jako podstawową metodę badawczą zastosowano metodę dogmatyczno-prawną obejmującą analizę aktów prawnych, literatury przedmiotu oraz orzecznictwa sądów

Do najciekawszych polskich publikacji poświęconych prawu rzymskiemu, jakie ukazały się w naszym kraju w roku 2022, należy zaliczyć Leksykon rzymskiego prawa karnego. Dzieło stanowi efekt wysiłków przedstawicieli środowiska lubelskich romanistów. Autorami zebranych w nim czterystu dziesięciu haseł są: prof. Marek Kuryłowicz (UMCS), ks. prof. Antoni Dębiński (KUL), prof. Maciej Jońca (obecnie US, wcześniej jednak KUL) oraz dr Izabela Leraczyk (KUL). Badania nad polityką karną państwa rzymskiego były podejmowane w Lublinie od wielu lat i zaowocowały cennymi studiami. Każdy ze współautorów recenzowanej pracy ma ich na swoim koncie przynajmniej kilka. Można więc powiedzieć, że zespół okazał się doskonale przygotowany do pracy, której nie wykonał wcześniej nikt. Warto bowiem podkreślić, że zarówno literatura polska, jak i światowa, jakkolwiek mogą poszczycić się wartościowymi kompilacjami poświęconymi kulturze świata antycznego oraz prawu rzymskiemu, nie znały dotychczas słownika, który odnosiłby się jedynie do zagadnień związanych z rzymskim prawem karnym.