Publikacja ta stanowi zwieńczenie badań archeologicznych prowadzonych na wyspie Murano, w rejonie kościoła Świętych Marii i Donata oraz jego baptysterium od lat sześćdziesiątych XX w., w ramach polsko-włoskiej współpracy. Składa się z opracowań na temat odkrytych tu reliktów architektonicznych, pozostałości nowożytnego cmentarza oraz wielu kategorii pozyskanych zabytków ruchomych, m.in. ceramiki i szkła. Mimo iż doszło do nieodwracalnej degradacji części terenowej dokumentacji archeologicznej oraz do rozproszenia znalezisk, przeprowadzono rozmaite analizy i dokonano reinterpretacji dawnych ustaleń.

W artykule zaprezentowano wyniki badań nad techniką miękkiego tłuka użytą do wykonania wiórów krzemiennych znalezionych na wybranych stanowiskach z późnego paleolitu z terenu Pomorza Zachodniego. Analizowano materiały z trzech stanowisk: Kocierz 3, Buniewice 7 i Wołczkowo 1, związanych ze społecznościami kultur Federmesser i ahrensburskiej oraz prawdopodobnie Bromme i świderskiej, datowane na XII i XI tysiąclecie p.n.e., oraz przygotowane obecnie wyroby eksperymentalne. Stworzona kolekcja referencyjna obejmowała wióry odbijane tłukami mineralnymi (kamiennymi) oraz organicznymi (z poroża). Wszystkie wyroby poddano technologicznej klasyfikacji dynamicznej, a następnie analizom statystycznym. Otrzymane rezultaty wskazują na używanie przez paleolitycznych krzemieniarzy obu rodzajów tłuków z różną częstotliwością, przy czym stwierdzono, że w starszych zespołach udział narzędzi wykonanych tłukami mineralnymi był wyraźnie wyższy, zaś w zespołach młodszych proporcje te były bardziej wyrównane. Zaobserwowano także zróżnicowanie ze względu na pozycję wyrobu w łańcuchu operacji.

Artykuł dotyczy gospodarki żywieniowej społeczności tzw. kultury łużyckiej (KŁ) zamieszkującej od środkowej epoki brązu po schyłek wczesnej epoki żelaza (około 1300–300 lat p.n.e.) tereny dzisiejszej Polski. Przedstawiono metody zapewnienia sobie pożywienia stosowane w tym okresie przez człowieka. Stwierdzono, że główne znaczenie miała uprawa ziemi i chów zwierząt. Zbieractwo i łowiectwo, łącznie z rybołówstwem, zajmowały też ważne miejsce w cyklu pozyskiwania żywności. Zajęcia te nie tylko uzupełniały niedobory żywnościowe, ale w określonych sytuacjach ich rola mogła stać się dominująca.

Recenzja z pracy wydanej przed dwoma laty, poświęconej problemowi samobójstwa w szeroko rozumianej kulturze antycznej, przede wszystkim w społeczności wczesnych Germanów. W badaniach wykorzystano wiele rozmaitych, dostępnych źródeł, zarówno pisanych, ikonograficznych, jak i archeologicznych. .

-

W artykule prezentowane są wybrane wyniki badań projektu pt. „Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim”, realizowanego w latach 2013–2016 w Instytucie Archeologii i Etnologii PAN pod kierownictwem prof. dr. hab. Andrzeja Buko. Przedmiotem tych badań były wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe na Podlasiu. Analizy aDNA wykazały, że ludność pochowana w kurhanach genetycznie różniła się od użytkującej tamtejsze cmentarze płaskie – zarówno te z konstrukcjami kamiennymi, jak i bez nich. Antropologiczna analiza porównawcza populacji z cmentarzysk w Surażu i Czarnej Wielkiej wskazuje także na różnice biostrukturalne pomiędzy użytkownikami obydwu typów nekropoli płaskich. Wyniki badań wspierają koncepcję o obcym pochodzeniu ludności pochowanej na podlaskich cmentarzyskach z grobami w obstawach kamiennych oraz co najmniej częściowo tej użytkującej nekropole płaskie założone przy głównych tamtejszych grodach.

Prezentowany szkic stanowi głos w dyskusji na temat dwóch drewnianych masek z Opola, będących w ostatnim czasie przedmiotem zainteresowania Kamila Kajkowskiego (2021). Celem niniejszego artykułu jest przede wszystkim zwrócenie uwagi na sposoby badania i budowania interpretacji źródeł archeologicznych w kontekście poznania przedchrześcijańskich wierzeń tradycyjnych oraz rekonstruowania elementów obrzędowych związanych z tym systemem. Zostały również ukazane wątpliwości dotyczące sposobów badania przeszłego sacrum, z perspektywy kultury nowożytnej oraz dzisiejszej racjonalności.

The authors research and publish the results from a glass melting experiments conducted in a reconstruction of a historic wood-fired furnace from the 9th c. during the 2017–2019 period. The experiments focused on soda-lime glass and were implemented as pilot for the planned, long-term and annual experimentations in the Archeopark in Hanusovce nad Topľou. Experimental glass batches were weighed according to the composition of glass from archaeological samples from the 9th c., as well as according to the model soda ash glass. The aim was to obtain experimental data to verify archaeometric research of historical glass. The study focused on the possible use of a wood-fired furnace in the melting glass from glass batches, the effects of ash on the composition of glass, remelting of glass cullet, penetration of elements from crucible and flue gases into molten glass, causes of different quality of glass remelting or colouring with added CuO and MnO. Another aim of the study was to compare the results of the glass analyses from the SEM/EDS and XRF method, which we later interpret in historical contexts.

Dark glass ellipsoid beads decorated with coloured glass threads are a relatively rare bead type that to date have mostly been found in Central Europe and the Near East. The author has located four examples of these beads in British museums, all from datable levels. This paper describes the British beads in detail and compares them with similar finds elsewhere. She also investigates the making of the beads using hot glass beadmaking skills.