- Research Article
- 10.5604/01.3001.0055.4483
Palimpsest muzyczny jako zjawisko intertekstualne – prolegomena
- Dec 31, 2025
- Notes Muzyczny
- Antonina Wiatr
Artykuł opisuje podstawy teorii palimpsestu muzycznego w kontekście intertekstualności literackiej oraz muzycznej. Autorka przedstawia kontekst historyczny w postaci rozwoju pojęcia intertekstualności, a także przywołuje charakterystykę wybranych zjawisk intertekstualnych w muzyce: cytatu, aluzji, stylizacji, parafrazy i modelowania. Nakreślona w artykule teoria opiera się na metaforycznym rozumieniu palimpsestu (w oryginale odnoszącego się do pergaminu, na który naniesiono nowy tekst po uprzednim wytarciu pierwotnego zapisu), które zostało zaczerpnięte z teorii transtekstualności Gérarda Genette’a oraz przeniesione na grunt muzyczny. Podstawą zaproponowanej przez autorkę typologii omawianego zjawiska jest oś spektrum palimpsestu muzycznego z dwoma przeciwnymi biegunami, reprezentującymi palimpsest ideowy oraz strukturalny. Teoria obejmuje liczne, zaproponowane przez autorkę kryteria przyporządkowujące dany utwór do któregoś z określonych typów (bliżej bądź dalej jednego z biegunów na osi spektrum). Autorka podjęła również próbę konfrontacji wprowadzanego pojęcia z wcześniej opisanymi zjawiskami intertekstualnymi w muzyce w celu dalszego doprecyzowania definicji palimpsestu muzycznego.
Read more