Recently obtained biostratigraphic results in terrigenous sequences (shales and sandstones) intercalated between brachiopod-bearing limestones constitute an important breakthrough in our understanding of the chronostratigraphic framework of the Frasnian–Famennian transitional interval. More precisely, miospores obtained from the Ertych section constrain the entire terrigenous sequence to the late Frasnian, while acritarchs, prasinophytes and chitinozoans found in the same samples establish that their accumulation took place in marine environments. Conodonts extracted from the Noravank section establish that the lower part of the terrigenous interval, dominated by shales, was accumulated during the linguiformis conodont zone. Taking into account the combined chronostratigraphic evidence in the two sections, it may be inferred that the terrigenous sequence accumulated in less than 240 thousand years. Our results establish, for the first time, a relatively precise time framework to describe and reconstruct marine and terrestrial paleoecosystems that existed in the northern edge of the megacontinent Gondwana. Բրախիոպոդներ պարունակող կրաքարերի միջև ընկած տերիգեն նստվածքային հաջորդականությունների (թերթաքարեր և ավազաքարեր) վերաբերյալ վերջերս ստացված կենսաշերտագրական տվյալները կարևոր առաջընթաց են Ֆրան–Ֆամեն անցումային միջակայքի ժամանակաշերտագրական կառուցվածքի ըմբռնման գործում։ Մասնավորապես, Էրտիչի կտրվածքից ստացված միոսպորները թույլ են տալիս սահմանափակել ամբողջ տերիգեն հաջորդականության տարիքը ուշ Ֆրանով։ Միևնույն ժամանակ, այս նույն նմուշներում հայտնաբերված ակրիտարխները, պրազինոֆիտները և խիտինոզոաները հաստատում են դրանց նստվածքակուտակումը ծովային միջավայրում: Նորավանքի կտրվածքի կոնոդոնտները ցույց են տալիս, որ տերիգենային միջակայքի ստորին հատվածը, որը հիմնականում ներկայացված է թերթաքարերով, կուտակվել է linguiformis կոնոդոնտային զոնային համապատասխանող ժամանակում։ Հաշվի առնելով երկու կտրվածքներից ստացված ժամանակաշերտագրական տվյալների ամբողջությունը, կարելի է եզրակացնել, որ տերիգեն հաջորդականության ձևավորումը տեղի է ունեցել ոչ ավել, քան 240 հազար տարվա ընթացքում։ Ստացված արդյունքները հնարավորություն են տալիս առաջին անգամ սահմանել համեմատաբար ճշգրիտ ժամանակային շրջանակներ Գոնդվանա գերմայրցամաքի հյուսիսային եզրին գոյություն ունեցած ծովային և ցամաքային պալեոէկոհամակարգերի նկարագրության և վերակառուցման համար։

Հաստատվել է, որ Գանգուր ավելուկ բույսի սերմերը պարունակում են 6 ճարպաթթվյի մնացորդ, որոնցից առավել կարևոր են մեկ և երկու չհագեցած կապ պարունակող թթուները՝ մասնավորապես օլեինաթթվի ցիս- և տրանս իզոմերները։ Վերջիններս հակաօքսիդանտներ են և օրգանիզմում իրականացնում են կարևոր գործառույթներ։ Կատարված հետազոտությունները հնարավորություն կտան որոշելու Գանգուր ավելուկի՝ որպես բուժամիջոց և սնունդ կիրառելու ռիսկերը, օգտակարությունը՝ որպես սննդամթերք և բուժամիջոց։ В жирно-кислотной части семян растения щавель курчавый была определена подлинность 6 соединений, из которых наиболее важными являются кислоты, содержащие одну или две ненасыщенные связи, в частности цис- или трансизомеры олеиновой кислоты. Последние являются антиоксидантами и выполняют важные функции в организме. Проведенные исследования дадут вазможность определить применение щавеля курчавого в качестве пищу, а также его пользу в качестве средства лечения. The research results will help to determine the usefulness of the plant as a medicine. It has been confirmed that the seeds of the Curly Arugula plant contain 6 fatty acid residues, of which the most important are acids containing one and two unsaturated bonds, in particular the cis- and trans-isomers of oleic acid. The latter are antioxidants and perform important functions in the body. The conducted studies will allow us to determine the risks and benefits of using Curly Arugula as a medicine and food.

Բնականորեն մահացած թրթուրներից մանրէաբանական եղանա- կով ՄՊԱ սննդամիջավայրի վրա առանձնացվել է Bt տեսակի բակտերիական երեք շտամ (BtAM-2, BtHLT-9, BtMAS-33), որոնք միմյանցից տարբերվել են գաղութների և վեգետատիվ բջիջների չափագրական ցուցանիշներով, գաղութների պրոֆիլով, կառուցվածքով, հանքային ազոտի և շաքարի յուրացման առանձնահատկությամբ: Հաստատված է, որ վերը նշված երեք շտամների հիման վրա առանձին թողարկված 600 մլն սպոր/մլ տիտրով կուլտուրային հեղի նակները լաբորատոր և խնձորենու այգու պայմաններում օղակավոր մետաքսագործի I-II հասակի թրթուրների դեմ ցողումից 10 օր անց դրսևորում են կենսաբանական բարձր արդյունավետություն (90,7- 96,7%): Վիճակագրական ցուցանիշներով հաստատված է, որ հետազոտության արդյունքները ստույգ են, բացի այդ, ֆիտոֆագի դեմ փորձարկված կուլտուրային հեղուկների և չափանմուշային ԲՏԲ տարբերակներում արձանագրված կենսաբանական արդյունավետության ցուցանիշների միջև չկա արժանահավատ տարբերություն: Из естественно погибших гусениц микробиологическим способом на среде МПА выделено три штамма вида Bt (BtAM-2, BtHLT-9, BtMAS-33), которые друг от друга отличались обмерными показателями вегетативных клеток, колоний, построениями колоний, по особенностям усвоения минерального азота и сахаров. Установлено, что культуральные жидкости с титром 600 млн спор/мл, созданные в отдельности на основе вышеуказанных трех штаммов, в условиях лабораторных и яблоневого сада проявили высокую биологическую эффективность (90,7–96,7%) против гусениц I-II возрастов кольчатого шелкопряда на 10-й день после опрыскивания. Статистическая обработка результатов исследований показала, что они достоверны и нет различий между биологической эффективностью указанных культуральных жидкостей и эталонным вариантом БТБ. Three Bacillus thuringiensis (Bt) strains - BtAM-2, BtHLT-9 and BtMAS-33 were isolated from naturally dead caterpillar using microbiological methods on Meat peptone agar (MPA), a general-purpose medium. These strains differed in the morphological characteristics of vegetative cells and colonies, including colony structure, profile, and the specificity of mineral nitrogen and sugar assimilation. Culture fluids with a titer of 600 million spores/ml, each prepared from one of the four strains, demonstrated high biological efficacy (90,7-96,7%) against first and second instar caterpillar of Malacosoma neustria, 10 days after spraying under both laboratory and apple orchard conditions. Statistical analysis confirms the accuracy of the results; moreover, there is no significant difference in biological efficacy between the tested culture fluids and the standard BTB formulations against the phytophagous pest.

По решениям Йоста уравнения Штурма-Лиувилля с потенциалом, равным дельта-распределении Дирака, строится частичная изометрия. Замена в определении оператора свёртки преобразования Фурье этим оператором приводит к операторам, называемым оператором m-свёртки. Определяется также соответствующий оператор на полуоси, называемый оператором m-Винера-Хопфа. Изучены свойства обратимости и фредгольмовости этих операторов. Դիրակի դելտա-բաշխմամբ պոտենցիալով Շտուրմ-Լիուվիլլի հավասարման Յոստի լուծումներով կառուցվում է մասնակի իզոմետրիա: Փաթույթի օպերատորի սահմանման մեջ, Ֆուրիեի ձևափոխության փո- խարեն վերցնելով այդ օպերատորը սահմանվում է այսպես կոչված m- փաթեթի օպերատորը: Սահմանվում է նաև կիսաառանցքի վրա գործող m-Վիներ-Հոպֆի օպերատորը: Հետազոտվում են այդ օպերատորների հակադարձելիության և ֆրեդհոլմության հատկությունները: By Yost solutions on the Sturm-Liouville equation with potential equal to the Dirac delta distribution a partial isometry is constructed. Replacing the Fourier transform in the definition of the convolution operator with this operator leads to operators called m-convolution operators. The corresponding operator on the semi-axis, called the m-Wiener-Hopf operator, is also defined. The invertibility and Fredholm properties of these operators are studied.

Using the concept of the transition energy field, a system of correlation equations is obtained for lattice systems with finite spin space. It is shown that for a sufficiently small value of the one-point transition energies, the corresponding system of correlation functions, considered in infinite space, has a solution which is unique. На основе понятия поля энергии перехода получена система корреляционных уравнений для решетчатых систем с конечным пространством спинов. Показано, что при достаточно малом значении одноточечных энергий перехода соответствующая система корреляционных функций, рассматриваемая в бесконечном пространстве, имеет решение, причем единственное. Օգտագործելով անցումային էներգիայի դաշտի գաղափարը՝ առաջարկվել է կոռելյացիոն հավասարումների ընդհանուր համակարգը։ Ցույց է տրված, որ մեկկետանոց անցումային էներգիայի բավականին փոքր արժեքների համար այս համակարգը՝ դիտարկված անսահման տարածության մեջ, լուծելի է և ունի միակ լուծում:

Радиоастрономические методы измерения параметров антенн позволяют с высокой точностью измерять шумовую температуру на входе радиометра. В связи с появлением антенн с высокой эффективностью повысились требования к высокоточным измерениям шумовой температуры антенн. Показано, что для получения одинаковой точности измерений предложенный метод уменьшит число измерений почти на порядок по сравнению с методом ''двух нагрузок''. Это обстоятельство резко сокращает время, необходимое для измерения шумовой температуры, что очень важно при измерениях шумовой температуры крупных антенн. Անտենաների բնութագրերի չափման ռադիոաստղագիտական եղանակը թույլ է տալիս մեծ ճշտությամբ չափել անտենայի աղմկային ջերմաստիճանը ռադիոմետրի մուտքում։ Մեծ արդյունավետությամբ անտենաների ի հայտ գալը բարձրացրեց պահանջները մեծ ճշտությամբ անտենայի աղմկային ջերմաստիճանի չափման համար։ Ցույց է տրված, որ նույն չափման ճշգրտությունը ստանալու համար առա- ջարկվող մեթոդը նվազեցնում է չափումների թիվը գրեթե կարգով՝ համեմատած «երկու բեռնվածքի» մեթոդի հետ: Այս հանգամանքը կտրուկ նվազեցնում է աղմկային ջերմաստիճանի չափման համար անհրաժեշտ ժամանակը, ինչը շատ կարևոր է մեծ անտենաների աղմուկի ջերմաստիճանը չափելիս։ Radioastronomy method for measuring antenna properties allows to measure noise temperature in the input of radiometer. Because of high-efficiency antennas were founded, the requirements for high-precision measurements of noise temperature of antennas have increased. It is shown that in order to obtain the same measurement accuracy, the proposed method will reduce the number of measurements by almost an order of magnitude compared to the “two loads” method. This circumstance sharply reduces the time required to measure noise temperature, which is very important when measuring the noise temperature of large antennas.

In the framework of the Floquet theory formation of flexural frequency bandgaps is considered for a beam in tension rested on periodically arranged rigid or elastically constraint intermediate exterior supports. In the case of an axial compressive force action the elastic stability of such beams is also discussed. Ֆլոկեի տեսության շրջանակում դիտարկված են ձգված հեծանի ծռման հաճախությունների արգելված գոտիների ձևավորման խնդիրներ: Հեծանը դրված է պարբերաբար դասավորված կոշտ կամ առաձգական միջանկյալ արտաքին հենարաններին: Քննարկվում է նաև այդպիսի հեծանների կայունությունն առանցքային սեղմող ուժի ազդեցության դեպքում: В рамках теории Флоке рассмотрены задачи формирования запрещенных зон изгибных частот растянутой балки, покоящейся на периодически расположенных жестких или упругих промежуточных внешних опорах. Обсуждается также устойчивость таких балок в случае действия осевой сжимающей силы.

Рассмотрены деформации листа графена на модели плоского напряжённого состояния пластин по моментно-мембранной теории. Для решения конкретных прикладных задач по этой модели развивается метод конечных элементов. Изучена одна статическая задача для прямоугольного листа графена (до получения окончательных численных результатов), когда левый край жёстко защемлён, на правом крае действует распределённая касательная нагрузка с известной равнодействующей, а нижняя и верхняя стороны свободны от нагрузок. Изучена также для этого же прямоугольного листа графена задача о собственных плоских колебаниях. Полученные численные результаты показывают, что наименьшая частота плоских колебаний прямоугольного листа графена находится в гигагерцевом диапазоне частот. Դիտարկվում է գրաֆենի շերտի դեֆորմացիան՝ ըստ սալերի մոմենտամեմբրանային տեսության հարթ լարվածային վիճակի մոդելի: Այս մոդելով կոնկրետ կիրառական խնդիրների լուծման համար զարգացվում է վերջավոր տարրերի մեթոդը: Ուսումնասիրվում է մեկ ստատիկական խնդիր գրաֆենի ուղղանկյուն շերտի համար (մինչև վերջնական թվային արդյունքների ստացումը), երբ ձախ եզրը կոշտ ամրակցված է, աջ եզրում ազդում է հայտնի համազորով բաշխված շոշափող բեռ, իսկ վերին և ստորին կողմերը ազատ են: Ուսումնասիրվում է նաև գրաֆենի այդ նույն ուղղանկյուն շերտի համար հարթ սեփական տատանումների խնդիրը: Ստացված թվային արդյունքները ցույց են տալիս, որ գրաֆենի ուղղանկյուն շերտի հարթ տատանումների ամենափոքր հաճախականությունը հաճախականությունների գեգահերց տիրույթում է: In this paper the deformation of a graphene sheet according to the model of the moment-membrane theory a plane stress state of plates is considered. The finite element method is developed to solve concrete applied problems using this model. One static problem is studied for a rectangular graphene sheet (until the final numerical results are obtained), when the left edge is rigidly fixed, a distributed tangential load with a known resultant acts on the right edge, and the lower and upper sides are free. The problem of plane natural vibrations for the same rectangular graphene sheet is also studied. The obtained numerical results show that the lowest frequency of natural plane vibrations of a rectangular graphene sheet is in the gigahertz frequency range.

Рассмотрена динамическая смешанная краевая задача анизотропного тела, имеющего плоскость упругой симметрии. Учитывается кулоново трение между полосой и жестким основанием. Верхней кромке полосы сообщено нормальное перемещение, которое во времени изменяется гармонически. Определено асимптотическое решение внешней задачи. Показано, что колебания не распадаются на сдвиговые и продольные.

The aim of this work was to estimate the differences in activation of DNA repair pathways of DNA double-strand and single-strand breaks induced by ultrashort pulse electron beam irradiation in human K-562 cells. The activation of HR, NHEJ and BER DNA repair pathways was studied at non-lethal, sub-lethal and lethal doses of irradiation. Our results indicate that the activation of the specific repair pathways and repair kinetics depend on the irradiation dose.