Maya Educational Foundation

Bu makale, modern hayatın bireyde ürettiği yabancılaşma biçimlerini Haydar Ergülen’in şiirsel evreni üzerinden incelemektedir. 1980 sonrası Türkiye’de neoliberal dönüşüm, hızlanan kentleşme ve kültürel çözülme süreçleri, bireyin benlik, mekân ve zaman algılarında belirgin kırılmalara yol açmış; Ergülen’in poetikasında bu kırılmalar tematik ve biçimsel düzeylerde yoğun biçimde görünür hâle gelmiştir. “Kimse” ve “Elma” şiirlerinde benliğin parçalanması ve öznenin kendisine duyduğu yabancılık, modern öznenin içsel bölünmesine ilişkin kuramsal yaklaşımlarla örtüşür. “Kuzguncuk Oteli” ve “Seyir Defteri”nde kent, aidiyet duygusunun çözüldüğü geçici ve yabancılaştırıcı bir mekân olarak belirir. “Saatler”, “Üzgün Kediler Gazeli” ve “Nar”da zamanın hızlanması ve belleğin parçalanması, modern bireyin geçmişle kurduğu ilişkinin kırılganlığını açığa çıkarır. Aşk şiirlerinde yakınlığın sürekli ertelenmesi duygusal yabancılaşmayı pekiştirirken, “Dilsiz Harfler” ile “Ayna”, “Gölge” ve “İçimdeki Göz”de dilsel çözülme ve içselleştirilmiş gözetim mekanizmaları görünür hâle gelir. Çalışma, Ergülen’in şiirinin modern hayatın bireyi içsel, zamansal ve mekânsal eksenlerde kuşatan yabancılaştırıcı etkilerini bütüncül bir biçimde yeniden ürettiği sonucuna ulaşmaktadır.

This study focuses on Rençber Azîz, one of the political examples of Kurdish protest music. Within the scope of the study, the artist's musical production is examined around four main thematic axes: political murders, the search for identity, the experience of loss/disappearance, and social mourning and the longing for an imaginary homeland. Rençber Azîz's selected works are analyzed in terms of both their lyrical structure and socio-political context, with the aim of providing a conceptual framework for the historical function and contemporary meaning of Kurdish protest music. In this context, the study will evaluate in detail how music functions as a tool for rebuilding a people's identity, expressing their grief, and constructing their utopia for the future. The importance of the study stands out in several dimensions: it provides an opportunity for the expression of collective memory on a musical plane; it addresses Zazaki and the Zazas through an artist who is valued on a local and national scale; and, with this quality, it is a first in the context of Zaza music. Methodologically, the study is based on a qualitative research approach, adopting thematic content analysis as its analytical technique. The findings obtained from the study are as follows. Rençber Azîz’s music not only reflects the historical traumas of the Kurdish people but also transforms them into an aesthetic means of coping. The artist constructs his political discourse not through direct messages but through indirect forms such as irony, metaphor, and folk narrative. His multilingual production represents cultural plurality while challenging singular notions of identity. Moreover, by addressing themes such as political assassinations, the search for identity, loss, and the longing for an imagined homeland, he offers a unique example that shapes the aesthetics of resistance within Kurdish protest music.

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de okul öncesi eğitim düzeyinde gerçekleştirilen STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) temelli çalışmaları sistematik biçimde inceleyerek alandaki eğilimleri belirlemektir. Türkiye’de STEM uygulamalarının okul öncesi düzeyde giderek yaygınlaştığı gözlemlenmekle birlikte, bu uygulamaların niteliği, yöntemsel çeşitliliği ve öğretmenlerin yeterlilik düzeyleri üzerine yapılan çalışmaların derlenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda 2018–2025 yılları arasında yayımlanan toplam 74 çalışma (47 tez, 27 makale) içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen inceleme formu aracılığıyla toplanmış, betimsel istatistiklerle analiz edilmiştir. Bulgular doğrultusunda, araştırmaların büyük çoğunluğunun STEM uygulamalarının öğrenci üzerindeki etkilerini incelemeye odaklandığı, en sık tercih edilen araştırma modelinin karma yöntem olduğu belirlenmiştir. Örneklem grubunun çoğunluğunu okul öncesi çocuklar oluştururken, en yaygın desenin deneysel desen olduğu görülmüştür. Veri toplama araçlarında ise yerli ölçekler ve yarı yapılandırılmış görüşme formları öne çıkmaktadır. Elde edilen bulgular, alanyazındaki eğilimlerin uygulama odaklı ve öğrenci merkezli olduğunu ortaya koyarken, öğretmen eğitimi, aile iş birliği ve disiplinler arası yaklaşım gibi konularda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Müdür yardımcıları formal olarak tanımlanan rollerinin yanında, okul müdürü ile öğretmenler arasında köprü olma rolünü de informal olarak yerine getirirler. Özellikle okul müdürü ile öğretmenlerin karşı karşıya geldikleri çatışmalarda okulun iyiliği için dengeyi sağlamak veya orta yolu bulmak gibi zor durumlarla karşı karşıya kalabilmektedirler. Buradan yola çıkarak, mevcut araştırmada okul müdürü ve öğretmenler arasında yaşanan çatışmalarda okul müdür yardımcılarının arabuluculuk rollerinin anlaşılması amaçlanmıştır. Nitel yöntemlerle gerçekleştirilen araştırmanın verileri 15 müdür yardımcısı ile yapılan birebir ve yüz yüze görüşmelerle toplanmış, içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Bulgular, okul müdürü ve öğretmenler arasında iletişim engelleri, ders programı memnuniyetsizliği, egoist tavırlar ve ders dışı görevler olarak ifade edilen çatışmaların yaşandığını göstermektedir. Bu çatışmalar karşısında müdür yardımcılarının uzlaşmacı yaklaşım, yatıştırma, adil olma, güçlü iletişim, duruma göre hareket etme ve önleyici yaklaşım gibi arabuluculuk stratejilerini kullandıkları ortaya çıkmıştır. Araştırma, okullardaki çatışmaların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamanın yanında okul müdür yardımcılarının çatışma süreçlerindeki kritik rollerini vurgulamaktadır. Bulgular göz önüne alındığında, hem okul müdürlerinin hem de yardımcılarının liderlik, çatışma yönetimi, kişiler arası ilişkiler ve insan kaynakları yönetimi konularında yeterliliklerini geliştirmeleri desteklenebilir. Sonraki araştırmalarda ise okul müdür yardımcılarının okul müdürleri ve öğretmenler ile öğrenciler ve ebeveynler arasındaki çatışmalardaki rolleri araştırılabilir.

Bu çalışmada sekülerleşmenin aile kurumu üzerindeki etkileri felsefî ve sosyolojik bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. Temel problem, modern toplumda sekülerleşmenin etkisiyle ailenin geleneksel ve din temelli işlevlerinin dönüşmesidir. Çalışmanın amacı, toplumsal düzenin temel referansları olarak dinin zayıflamasının aile dinamiklerini, değer aktarımını ve toplumsal bütünleşmeyi nasıl yeniden biçimlendirdiğini incelemektir. Araştırmanın önemi, aile kurumunun yalnızca sosyolojik bir mesele olmanın ötesinde, sekülerleşme ile felsefî açıdan nasıl yeniden tanımlandığına dair literatürdeki boşluğa özgün bir katkı sunmasında yatmaktadır. Çalışmada Spinoza, Kant, Comte ve Feuerbach gibi temel filozofların düşünceleri merkeze alınarak, sekülerleşmenin tarihî ve felsefî arka planı ile aile kurumunun dinî temelleri bütüncül bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Ayrıca, bu çalışmada sekülerleşmenin yalnızca aile içi işleyişi değil, toplumsal değerlerin nesilden nesile aktarımı üzerindeki etkisini de derinlemesine tartışılmaktadır. Ailenin manevî ve kültürel işlevlerinde ortaya çıkan değişimler, bireysel özerkliğin yükselmesiyle birlikte yeni sorumluluk alanları ve iletişim biçimleri doğurmuştur. Değişen dünyada, ailenin esnek ve kapsayıcı bir anlayışla sekülerleşmeye karşı direnç gösterebilmesi ya da bu dönüşümü sağlıklı biçimde içselleştirebilmesi, toplumsal bütünlük ve devamlılık açısından yaşamsal bir rol üstlenmektedir. Çalışmada yöntem olarak ise metin analizi, tarihsel analiz, felsefî çözümleme, karşılaştırmalı yaklaşım ve sosyolojik yorum bir arada kullanılmıştır. Bulgular, bireysel özerklik yükselirken kolektif manevî referansın zayıfladığını, ancak ailenin toplumsal süreklilikte aktif bir rol üstlendiğini göstermektedir. Dolayısıyla aile kurumu değişen toplumlarda bireysellik ve kolektif değerler arasında denge kuran bir özne olarak işlevini sürdürmektedir.

Araştırmada, “Aistear Eğitim Programı” nın beş yaş çocukların benlik algıları ile öğretmen-çocuk ilişki durumlarına etkisinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öntest-sontest, kalıcılık testi ve kontrol gruplu deneysel model, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2021–2022 eğitim öğretim yılında Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı resmi anaokullarına devam eden beş yaş grubu 60 çocuktan oluşmaktadır. Program öncesi yapılan öntest analizleri sonucu aralarında anlamlı fark olmayan gruplardan biri deney, ikisi kontrol grubu olmak üzere üç grup belirlenmiştir. Araştırmada çocuklara ilişkin bilgi edinebilmek için “Genel Bilgi Formu”, nicel verilerin elde edilmesinde “Demoulin Çocuklar için Benlik algısı Ölçeği” ve “Öğrenci Öğretmen İlişki (STRS) Ölçeği” kullanılırken; nitel verilerin elde edilebilmesi için “Araştırmacı Gözlem Notları” “Ebeveyn Görüşme Formu” ve “Öğretmen Görüşme Formu” kullanılmıştır. Araştırmada deney grubuna Aistear programı, kontrol grubu çocuklara ise öğretmenlerin rutin günlük eğitim programı uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; Aistear eğitim programının deney grubundaki çocukların öğretmen-çocuk ilişkisi, benlik algıları düzeylerinde, kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı farklılık yarattığı saptanmıştır. Nitel analiz sonuçlarına göre deney grubundaki çocukların ebeveynleri ve öğretmeni; uygulanan eğitim programının çocukların öğretmen-çocuk ilişkisi ve benlik algıları düzeylerine yönelik olumlu katkı sağladığını belirtmiştir. Araştırmacı gözlemleri de nicel bulguları ve ebeveyn-öğretmen görüşlerini destekler niteliktedir. Ayrıca araştırmanın nitel bulgularına göre Aistear programının çocukların günlük yaşam, dil ve bilişsel becerilerini de geliştirdiği ortaya çıkmıştır. Araştırma okul öncesi eğitimde öğrenme merkezlerini temel alan etkin bir okul öncesi eğitim programı örneği oluşturma açısından alana katkı sunmuştur.

Toplumda ‘ilahiyatçı’ kavramının nasıl algılandığını belirlemek, onların sosyal konumlarının anlaşılması açısından önemlidir. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin, ilahiyatçı kavramına ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla incelenmesi amaçlanmaktadır. Betimsel nitel yaklaşıma uygun olarak tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2020 yılları arasında Malatya ili İnönü Üniversitesi’nde öğrenim gören 287 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında üniversite öğrencilerinin ilahiyatçı kavramına ilişkin metaforik algılarının ortaya konulması için; “İlahiyatçı … gibidir, çünkü…….” şeklinde oluşturulan form kullanılarak ilahiyatçılara yönelik hangi metaforlar üretildiği, bu metaforların hangi kategoriler altında değerlendirilebileceği araştırılmıştır. Buna göre katılımcılar 238 farklı metafor geliştirmiştir. Bu metaforlar Toplumsal Roller, Kişilik Özellikleri, Olumsuz İfadeler, Dini Özellik ve Roller, Eğitim ve Bilim, Herhangi Bir Farklılığı Olmayan, Anlaşılamayan ve Beklentiler olarak 8 kategori altında incelenmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların genel olarak ilahiyatçılara yönelik olumlu bir algıya sahip olduğu; çoğunlukla ilahiyatçılara toplumsal, dini ve eğitimsel roller yüklediği; bazı katılımcılar tarafından ilahiyatçıların olumlu kişilik özelliklerinin öne çıkarıldığı görülmüştür. Bazı katılımcılar ilahiyatçıların diğer insanlardan farklı olmadığını ve onların anlaşılamayan kişiler olduğunu düşünmektedir. Katılımcıların küçük bir kısmı ise metaforlar yoluyla ilahiyatçılara yönelik birtakım beklentilerini dile getirmiştir. Bu bulgular literatürde yer alan çalışmaların sonuçlarıyla benzerlik göstermektedir. Bu sonuç ilahiyatçılara yönelik çok yönlü bakış açılarının varlığına işaret etmektedir. Ortaya konulan algıların nedenlerinin, özellikle de olumsuz algıların oluşma nedenlerinin araştırılması gerekmektedir.

Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin çevik liderlik becerilerini belirlemek için bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde görev yapan 285 okul yöneticisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde, öncelikle literatür taraması yapılmış, madde havuzu oluşturulmuş ve uzman görüşlerine dayalı olarak 48 maddelik taslak ölçek formu geliştirilmiştir. Taslak ölçek formu, 5’li Likert tipi “Hiçbir Zaman-0, Nadiren-1, Bazen-2, Çoğunlukla-3, Her Zaman-4” şeklinde derecelendirilmiştir. Pilot çalışması yapılan ölçeğin son haline karar verirken ve yapı geçerliğini sağlarken açımlayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre Kaiser-Meyer-Olkin testi sonucu 0,95, açıklanan toplam varyansın% 63,80, Cronbach Alfa 0,97 olduğu, uyum iyiliği değerleri kabul edilebilir seviyede olduğu ve Eğitim Örgütlerinde Çevik Liderlik Ölçeğinin 32 madde ve 4 faktörden (Değerlerle Liderlikte Çeviklik, Duygusal Çeviklik ve Okuryazarlık, Dijital Çevik Liderlik ve Proaktiflik) oluştuğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre eğitim örgütlerinde yöneticilerin çevik liderlik becerilerini ölçmek için kullanılabilecek kabul edilebilir değerlerde güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

Özel eğitime gereksinim duyan öğrenciler, bireysel farklılıklarından kaynaklı olarak olağan gelişim gösteren akranlarının yararlandığı eğitimden yeterince faydalanamamaktadır. Bu duruma bağlı olarak bu bireyler için en az sınırlandırılmış eğitim ilkesi göz önüne alınarak kaynaştırma uygulamaları çerçevesinde veya özel eğitim kurumlarında eğitim verilmektedir. Yasal olarak özel eğitime gereksinim duyan öğrencilere bireysel özellikleri dikkate alınarak Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlanarak eğitimleri bu program çerçevesinde yürütülmek zorundadır. BEP geliştirerek hazırlamak ve uygulamak bu öğrencilerle çalışan öğretmenlerin görevleri arasında yer almaktadır. Bu bağlamda hangi programdan mezun olursa olsun özel eğitim gerektiren öğrencilerle çalışan tüm öğretmenlerin BEP’i hazırlama ve uygulamaya yönelik olarak yeterli bilgi ve donanıma sahip olmaları bir zaruret olarak ortaya çıkmaktadır. Bu araştırma, özel eğitim öğretmenliğine alan değişikliği yaparak geçen öğretmenlerin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlama ve uygulamaya yönelik görüşlerini incelemek amacıyla yapılmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin görüşlerini belirlemek nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2022- 2023 eğitim öğretim yılında devlet okullarında görev yapmakta olan özel eğitim öğretmenliğine alan değişikliği yaparak geçen 14 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler, araştırmaya katılmaya gönüllü olan öğretmenlere yönelik hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenerek tartışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin BEP hazırlamaya yönelik olarak olumlu tutumlara sahip olduklarını ifade etmelerine karşın program hazırlamak için değerlendirme, amaç yazmak gibi gerekli olan bazı bilgi ve becerilere sahip olmadıkları izlenimi edinilmiştir. Ayrıca BEP hazırlama sürecinde öğrenci, öğretmen, aile ve kurum arasında yeterli işbirliğinin oluşturulamadığı, kurumların öğretmenlere BEP hazırlama noktasında sınırlı destek sağladığı izlenimi edinilmiştir.

Günümüz Uygur Özerk Bölgesi ve Özbekistan topraklarını kapsayan coğrafyada, mesleklerin piri, icra usulleri ve çeşitli ritüeller hakkında bilgi veren ve tarih boyunca yaygın olarak kullanılan risale geleneği önemli bir kültürel miras niteliği taşımaktadır. Bu risaleler, yalnızca zanaatkâr ustalar ve çırakları için teknik bir rehber olmanın ötesinde, aynı zamanda manevi ve ahlaki bir kılavuz işlevi görmektedir. Risalelere uygun hareket edenlerin ahirette pirleri ve ustaları karşısında başı dik ve alnı ak olacağı; aksi tutum sergileyenlerin ise ahirette yüzlerinin kara olacağı ve mesleklerinden kazandıkları kazançların haram sayılacağı inancı, eserlerin temel vurgularından biridir. Genellikle cep boyutunda hazırlanmış bu eserler, tarih boyunca hem mesleki uygulamaların standartlaştırılmasına hem de toplumsal ve ahlaki düzenin korunmasına katkı sağlamıştır. Bu çalışmada, Özbekistan’ın Kokand kentinde bir şahıs kütüphanesinde mecmua içinde kayıtlı bulunan ve “Risāle-i Serterāş Bu Turur” adıyla bilinen yazma eser incelenmiştir. Metin, Çağatay Türkçesi özellikleri bakımından değerlendirilmiş; giriş bölümünde imlâ, ses ve biçim özellikleri ile metnin karakteristik yapısı ayrıntılı olarak ortaya konmuştur. Eserde berberlik mesleğinin icra usulleri, pir ve ustaların isimleri ile mesleki ritüeller sistematik biçimde sunulmakta, metnin sorulu-cevaplı anlatım biçimi, öğrenilen geleneğin aktarımını kolaylaştırmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde elde edilen bulgular akademik bir çerçevede özetlenmiş ve eserin tıpkıbasımı eklenerek ileri filolojik ve kültürel araştırmalar için karşılaştırmalı incelemelere imkân sağlanmıştır. Bu yönüyle çalışma, Orta Asya’daki zanaat kültürü ve yazılı mirasın anlaşılmasına önemli katkılar sunmaktadır.