Sultan II. Abdülhamid’in 1877 yılında Yıldız Sarayı’na yerleşmesi, izleyen yıllarda Beşiktaş’tan Ortaköy’e kadar uzanan geniş arazi üzerine farklı mimari özelliklere ve işlevlere sahip birçok yapının inşasının da başlangıcını oluşturmuştur. Yıldız Saray-ı Hümayunu içindeki yapılardan bir tanesi de II. Abdülhamid’in 1904-1907 yıllarında inşa ettirdiği Yıldız Poligon-ı Hümayunudur. Yıldız Talimhane Köşkü’nün hemen yanında yer alan bu poligon, sarayı muhafaza eden askerî birliklerin atış talimlerinin yapıldığı kapalı bir mekân olarak tasarlanmıştır. Bununla beraber poligonun içerisinde, Sultan II. Abdülhamid’in özel koleksiyonundan tüfekler ile Yıldız Sarayı içerisindeki silahhaneden seçilen tüfek ve silahların sergileneceği bir salon da yer almıştır. Sultan II. Abdülhamid’in saltanatının son yılında eksiklikleri giderilmeye çalışılan poligon, II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden dolayı onun döneminde kullanılmamıştır.Bu çalışmanın amacı, Yıldız Sarayı içerisinde olup günümüze ulaşmayan yapılardan biri olan Yıldız Poligonunu gün yüzüne çıkarıp poligonun inşa sürecini, işlevini ve II. Abdülhamid’in Yıldız Sarayı’ndan çıkarılmasının ardından uygulanan tasfiyesindeki durumunu incelemektir. Bu konunun ilk defa ele alındığı bu çalışmanın hazırlanmasında, Osmanlı Arşivi’nden konuya doğrudan temas eden belge ve krokiler ile Yıldız Sarayı yapılarına ilişkin alan yazını ve görsellerden yararlanılmıştır.

Çalışmanın konusunu Uşak Müzesinde yer alan dört adet kapı tipli mezar steli oluşturmaktadır. Kapı tipli mezar stelleri, özellikle toplumun orta sınıfı arasında görülen, Antik Dönem’de ölen kişinin anısının yaşaması ve sürdürülmesi endişesi ile zamana meydan okuyan, kalıcı bir anıt yaptıramayan kişilerin/aile üyelerinin daha ekonomik boyutlarda bir kapı betimi ve sütun, alınlık gibi ek mimari unsurların da betimleme aracılığıyla gösterildiği stel tipidir. Kapı tipli steller üzerindeki betimlemelerin oldukça çeşitlilik gösterdiği görülmektedir. Bu çeşitlilik, bölgeler arasındaki kültürel temas ve etnik grupların kendilerine ilgi çekici gelen seçimleri sonucunda oluşturulmuştur. Frig bölgesinde yaşayan halkların dönemin modası olan kapı tipli mezar steli ile Roma İmparatorluğu’na aidiyet bağlamında kimliklerini görünür bir şekilde ifade etmenin ve sergilemenin bir yolunu buldukları söylenebilir. Söz konusu steller, Roma Dönemi Frigyası’nda yaşayan insanların sosyal ve ekonomik durumları hakkında bilgi vermeleri ve bölgeye özgü ölü gömme geleneklerine ışık tutmaları sebebiyle de önemlidir.  Uşak Müzesi envanterine kayıtlı olan steller yukarıda sayılan sebeplerden dolayı bilim dünyası için oldukça önemli eserlerdir. Bu stellerin buluntu yerleri kesin olarak bilinmemekle birlikte satın alma yolu ile müzeye teslim edildikleri görülmektedir. İncelenen steller hem stilistik hem de ikonografik açıdan kendi bağlamları içinde farklı bölgelerden benzer stil ve ikonografiye sahip stel örnekleri ile karşılaştırılarak bir tipoloji içerisine dâhil edilmişlerdir. Özellikle çalışmada yer verilen Kat. No. 3 ve Kat. No. 4’teki stellerin tipolojik değerlendirmesinde yararlanılan geçmiş yıllardaki çalışmaların, stellerin belirli bir tipolojiye göre sınıflandırılmasında yetersiz kaldığı anlaşılmıştır. Bu sebeple kapı tipli steller üzerinde yapılacak çalışmalarda bu stellerin eski sınıflandırmalara dahil edilmesinin yerine yerel bir tipolojiye dâhil edilmelerinin daha doğru olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca çalışmada stellerin sembolik anlamlarının incelenmesi çalışmanın asıl amaçlarından biridir. Stellerin üzerinde tanıtılmak ve hatırlatılmak istenen kişinin ya da kentin sanatsal, siyasi ve inanç bağlamında sembolik dilinin anlaşılması önem taşımaktadır. Çalışma kapsamındaki stellerin ikonografisi ile ölen kişinin mensup olduğu topluluk, sosyal çevre ve kentin değerlendirilmesi de amaçlanmaktadır.

Osmanlı hâkimiyeti içerisinde, Mezopotamya’nın kuzeyinde kültürel çeşitliliğiyle stratejik bir noktada konumlanan Diyarbakır, 19. yüzyılda gerçekleşen imar hareketleriyle önemini korumuş bir kenttir. Bu dönem imar edilen yapılardan biri, maarif perver II. Abdülhamid’in eğitim politikaları kapsamında 1892'de inşa edilen Diyarbakır İdadisidir. Yığma, bodrum kat üzerine iki katlı olarak inşa edilen mektep, 20. yüzyılın ilk yarısında büyük bir bahçe içerisinde çeşitli ek yapılarla birlikte yer almıştır. Yapı, yemekhane, yatakhane, banyo gibi birimleri ve 150 öğrenci kapasitesiyle dönemine göre modern eğitim yapısıdır. Bu çalışmada, Diyarbakır İdadisinin 1933 yılına tarihlenen Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivinden ve çeşitli kaynaklardan elde edilen fotoğraf, plan, kroki gibi belgeler öncülüğünde, okulun inşa süreci, mimarisi ve süslemeleri tanımlanmıştır. Yapı, aynı dönem farklı vilayetlerde inşa edilmiş idadi mektepleri ve kent içerisinde aynı dönem inşa edilmiş farklı derecelerdeki (rüştiye, iptidai, sanayi mektebi) eğitim yapıları ile karşılaştırılmıştır. Osmanlı Geç Dönem kamu yapıları mimarisinde sıklıkla karşılaşılan neoklasik ve millî mimari üslup ilkelerine göre inşa edildiği tespit edilen yapı, II. Abdülhamid dönemi idadi mektepleriyle benzer bir mimariye sahiptir. Yapı, süsleme ve yapı malzemesi yönünden ise yerel mimari nitelikler içermektedir. 

Tarihî Yarımada’nın merkezinde konumlanan İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi, 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye’ye tahsis edilerek Dâire-i Umûr-ı Askeriyye (Askerî Emir Dairesi) olarak işlev görmüştür. Önce Harbiye Nezaretine devredilen ve günümüzde Rektörlük Binası olarak kullanılan yapı, Cumhuriyet’in ilanından sonra bakanlıkların Ankara’ya taşınmasıyla birlikte 1924 yılında İstanbul Dârülfünûnu’na tahsis edilmiş ve 1933 yılındaki üniversite reformunu takiben ise İstanbul Üniversitesi adını almıştır. Günümüzde İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi olarak kullanılan eski Bâb-ı Seraskerî meydanı ve bu alanda yer alan bazı yapılar zamanla yok olmuştur. Bu çalışma İstanbul Üniversitesinin kuruluşunu takiben zamanla yok olan Bâb-ı Seraskerî Telgrafhane binasını konu edinmektedir. Daha önce çalışılmayan söz konusu yapı, ilk kez tanıtılmış, tarihî ve mimari özellikleri bakımından detaylı bir şekilde incelenmiştir. Telgrafhane binalarının bulundukları çevre açısından tarihî bir belge ve birer kültürel miras örneği olmaları bu çalışmayı özel ve anlamlı kılmaktadır. İstanbul Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından, İstanbul Arkeoloji Müzesi denetiminde temel araştırma kazıları gerçekleştirilerek rölöve ve restitüsyon projeleri hazırlatılmıştır. Bu veriler ışığında yapının mimarisi ve kültürel miras değeri değerlendirilmiştir.

Zamanın ölçülmesi, toplumsal düzenin sağlanması ve günlük yaşamın organize edilmesi açısından insanlık tarihi boyunca temel bir gereklilik olmuştur. Arkeolojik ve yazılı kaynaklar, Antik Dönem medeniyetlerinin bu ihtiyacı karşılamak amacıyla çeşitli zaman ölçüm araçları geliştirdiklerini göstermektedir. Bu bağlamda, Güneş’in gökyüzündeki konumuna bağlı olarak bir gölge milinin (gnomon) oluşturduğu gölgenin konumunu esas alan güneş saatleri, bilinen en eski kronometrik araçlar arasında yer almaktadır. Genellikle taştan imal edilen güneş saatleri dayanıklılıkları, uzun ömürlü kullanımları ve pratik olmaları sebebiyle tercih edilmiştir. Günümüzdeki saatlerin atası olarak da değerlendirilebilecek güneş saatleri, zamanı ölçmek için kullanılan en eski araçlardan biridir ve medeniyetlerin zaman kavramını anlamasında büyük rol oynamıştır. Bu çalışmada, Medâin-i Sâlih’te (Suudi Arabistan) keşfedilen ve İstanbul Arkeoloji Müzeleri Eski Şark Eserleri Müzesinde sergilenen 7664 (EŞEM) envanter numaralı Nabatî güneş saati incelenmiştir. Öncelikle Medâin-i Sâlih bölgesinin Antik Çağ’daki konumu, Roma’yla ilişkisi ve Batılı bilim insanlarının buraya yaptıkları seyahatler ele alınmıştır. Diğer yandan bahse konu güneş saatinin Nabatîlere aidiyeti mevzusu çözümlenmiştir. Güneş saatinin tipik Helen-Roma kadranı olması münasebetiyle Medâin-i Sâlih’e ithal olarak gelip gelmediği, Nabatî-Roma uygarlıkları arasında gerçekleşen bilgi ve teknoloji aktarımının imkânı çerçevesinde tartışılmıştır. Daha sonra saatin alt kısmında bulunan Aramice yazıt tahlil edilmiştir. Son bölümde ise Nabatîlerin astronomi, matematik, geometri ve coğrafya gibi ilimlerde ne kadar ileri oldukları, ilgili güneş saatinin çalışma prensipleri özelinde analiz edilmiştir.

18. yüzyıl sonlarından itibaren Avrupa’da sanayi devriminin ürünleri olan pek çok buluş ortaya çıkmaya başlamıştır. Bunlardan biri de şehirlerin aydınlatılmasında kullanılan maden kömürünün damıtılmasından elde edilen gazdır. Batıda hızla yayılan bu yenilik kısa bir süre sonra Osmanlı şehirlerine de getirilmiştir. Dolmabahçe Sarayı'nın has ahırları arkasında başlangıçta saray ve kasırların aydınlatılması amacıyla inşa edilen gazhane, bir müddet sonra Beyoğlu, Beşiktaş ve çevresinin aydınlatılması için de kullanılmıştır. 1856 yılında inşa edilen Dolmabahçe Gazhanesi Sultan II. Abdülhamid döneminde yenilenerek genişletilmiştir. 1955 yılına kadar üretimini sürdüren yapı, bu alanda İnönü Stadyumu’nun inşası başlayınca Kâğıthane’deki Poligon’a taşınmıştır. 1962’de tamamlanan taşıma işleminden arta kalan gazometre yapısı, bugün Maçka Parkı’nda bulunmaktadır. Osmanlının önemli endüstriyel yapılarından biri olan Dolmabahçe Gazhanesinin inşa sürecinin detaylarına ulaşmak için dönemin arşiv belgeleri araştırılmıştır. Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivinde elde edilen belgeler üzerinden yapının 1856’da ilk inşasından 1955’te sökülmesine kadar yaşanılan olaylar kronolojik olarak ele alınıp incelenmiştir. Dolmabahçe Gazhanesinin ilk inşası ve genişletilmesi dönemlerinde yaşanılan tartışmalar, yurt dışından getirtilen malzemelerin özellikleri ve yabancı şirketlerle yapılan anlaşmalar açıklığa kavuşturulmuştur.

Fibulae are indispensable ornaments and prestige objects of daily life that people used in their clothing in the Ancient Age. The earliest examples of fibulae were produced at the end of the Late Bronze Age in Southeast Europe. The use of fibula in Anatolia was made widespread by the Phrygians in the Iron Age; it spread across the Mediterranean and the surrounding regions during the Roman Period. The functions of the fibula, which were originally produced for daily needs, have diversified over time. Fibulae, which were used as ornaments, cult objects, and gifts of the dead, became profession and status symbol objects in the Roman Period. The subject of this article consists of fifteen fibulae registered in the inventory of the Hierapolis Archeology Museum. The artifacts reached the museum through purchase. In this study with fourteen Phrygian fibulae, the characteristics of the fibulae evaluated as one fibula as Theselia and Islands type, were explained and their classifications were made. The works were compared with their similar ones and information was given about the types to which they belonged. The fifteen fibulae have been dated to the 8th−7th centuries BC. In the inventory records of the museum, it is stated that seven fibulae were found in Çivril District of Denizli. Evaluations were made regarding the functions of the fibulae of Çivril origin and the southern and southwestern borders of the Phrygian Kingdom.

Konya, a city that has hosted various civilizations throughout history, has a rich architectural culture. Konya became an important center in the fields of culture, art and education after it became the capital during the Anatolian Seljuk Period. In this period, it was equipped with very magnificent architectural structures and this situation continued in the Principalities and Ottoman Period. In line with the importance given to education and cultural activities, the tradition of opening madrasahs that started with the Seljuks continued with the Karamanids and Ottomans, and many madrasahs were built during the process. These madrasahs were both an important focal point in the city and contributed to the shaping of the city. This research focuses on the impact of madrasahs on the shaping of Konya city center with the awareness that the traces of madrasahs appear in different forms in the urban fabric not only during their period but also centuries later. In this direction, first, the madrasahs in the Konya city center were identified, and then the traces of 86 madrasahs that could be identified in today's city center were questioned. Because of the investigation, it was determined that madrasahs had both physical and spiritual effects on the shaping of the Konya city center. It has been determined that the themes of the madrasahs and the type of construction in the relevant region today are similar, that the madrasahs play a role in the naming of the neighborhood where they are located, and that they contribute to the preservation of urban memory.

This research proposes a method to explain how the geometric patterns on the portal of Burdur Susuz Inn were created by the builders of the time. By combining basic geometry knowledge, common construction tools of the period, the compass-ruler method, and tessellation principles, the study aims to understand the increasing complexity of these patterns. Starting from the 9th century, Islamic geometric patterns gained momentum due to mathematical advancements. The research focuses specifically on Susuz Inn because of its unique geometric patterns and different typologies. It also explores the historical context and characteristics of the period when Susuz Inn was constructed to capture the spirit of the era. The study meticulously examines the fifth geometric patterns and the muqarnas on the portal of Susuz Inn, providing a detailed, step-by-step method from initial sketches to precise drawings. This transition from rough sketches to detailed drawings is thoroughly analyzed to contribute to the understanding and appreciation of the discipline. By addressing these aspects, the research aims to provide a comprehensive understanding of the geometric patterns on the portal of Susuz Inn and their historical and mathematical significance.

The construction and decoration materials preferred in historic buildings can reveal the building tradition of the period and the social tastes in architecture. In addition, the traces of events that have deeply shaken social life, such as war, migration and earthquakes, can be understood from the architectural features of the buildings and the expressions in the inscriptions. The Gevaş İzzettin Shir Mosque on the shore of the Lake Van is one of the most important structures of medieval Turkish-Islamic architecture, and a madrasah was added to its north during the Ottoman period. Traces on the walls of the mosque and restoration reports indicate that it has undergone a restoration process over many years. These renovations have raised a number of questions. The tomb inscription in the harim, the medallion decoration on the walls and the border arrangements are thought to belong to another building. In addition, tombstones were used on the walls, one of which has a lamp motif. Knowing the building from which these inscriptions and materials were taken and determining the events that led to the second use of architectural pieces, reveals that Seljuk architecture in Gevaş has earlier periods than known. In this article, the inscription, architectural stone plastics and tombstones used as spolia in Gevaş Izzettin Shir Mosque and Madrasah are analysed and compared with the monuments in the nearby region and the traces of a lost tower dome tomb from the Seljuk period are studied.