Artykuł poświęcony jest ekologicznemu, kulturowemu i gospodarczemu znaczeniu dębów. Drzewa te są ważnym elementem ekosystemów leśnych, dostarczając pokarmu i siedlisk wielu zwierzętom. Lasy dębowe mają szczególną wartość ze względu na unikalną bioróżnorodność oraz rolę w zachowaniu równowagi ekologicznej. W artykule poruszono problemy związane z dwoma gatunkami: dębem szypułkowym Q. robur, który coraz częściej jest atakowany przez patogeny grzybowe jak mączniak prawdziwy Erysiphe alphitoides, oraz introdukowanym dębem czerwonym Q. rubra, którego rozprzestrzenianie się może zagrażać gatunkom rodzimym. Problemy te są obecnie monitorowane i intensywnie badane. Dęby odegrały ogromną rolę w wielu dziedzinach działalności człowieka, wzbogacając jego dorobek cywilizacyjny, począwszy od budownictwa lądowego i morskiego, przez różne dziedziny rzemiosła do zastosowań leczniczych. Jako symbol siły, szlachetności i długowieczności zajmują także szczególne miejsce w kulturze i sztuce. Różnorodność związków bioaktywnych występujących w surowcach pochodzących z dębów wskazuje na możliwość ich wykorzystania w preparatach leczniczych, kosmetycznych, suplementach diety i żywności funkcjonalnej.

W pracy przedstawiono problem tolerancyjności ziemniaka na suszę glebową. Omówiono zapotrzebowania wodne w różnych fazach rozwoju rośliny z uwzględnieniem okresów krytycznych. Zwrócono uwagę na zróżnicowanie odmianowe w reakcji na suszę i różnorodność strategii w utrzymaniu plony. Podkreślono rolę systemu korzeniowego w walce z suszą glebową. Nakreślono potrzebę dalszych badań fizjologicznych i biochemicznych w celu zrozumienia mechanizmów warunkujących tolerancyjność ziemniaka na suszę glebową.

Postępująca urbanizacja wiąże się z wieloma problemami. Miasta borykają się z efektem miejskiej wyspy ciepła, zaburzeniem stosunków wodnych, zanieczyszczeniami różnego typu, a także niedoborem terenów zielonych o wysokiej jakości biologicznej. Jednym z najbardziej charakterystycznych typów zieleni miejskiej są trawniki. Są one poddawane różnorodnym zabiegom, przede wszystkim koszeniu. Badania pokazują, że zmniejszenie częstotliwości koszenia i przekształcanie miejskich trawników w łąki prowadzi do znacznego wzrostu różnorodności roślin oraz liczby kwitnących kwiatów. Wiąże się to ze wzrostem liczebności i różnorodności bezkręgowców, przede wszystkim owadów, w tym wielu zapylaczy. Częstotliwość koszenia wpływa również na środowisko glebowe, między innymi mikroorganizmy i realizowane przez nie procesy, jednak efekty te są nadal słabo poznane. Ograniczenie intensywności koszenia może wpływać pozytywnie nie tylko na bioróżnorodność miejskich terenów, lecz również na komfort życia mieszkańców poprzez poprawę mikroklimatu, redukcję poziomu zanieczyszczeń oraz zwiększenie estetyki otoczenia.

Materiał genetyczny występuje u roślin w trzech różnych organellach: jądrze komórkowym, mitochondriach oraz chloroplastach. Badania molekularne wykazały, że fragmenty materiału genetycznego organelli mogą migrować do jądra komórkowego i podlegać tam integracji z jądrowym DNA. Sekwencjonowanie genomów (czyli uzyskiwanie informacji o sekwencji nukleotydów w genomie) wykonywane obecnie przede wszystkim za pomocą metod sekwencjonowania trzeciej generacji tzw. TGS (Third Generation Sequencing) pozwala na identyfikację DNA organellarnego w genomach jądrowych. Szczególnie interesujące są inserty pochodzenia mitochondrialnego - NUMT (ang. Nuclear Mitochondrial DNA) oraz inserty chloroplastowe – NUPT (ang. Nuclear Plastid DNA). Wykazano, że zjawisko przenoszenia insertów zachodzi z różnym natężeniem u różnych gatunków. Poszukiwanie NUMT oraz NUPT stanowi obszar dla innowacyjnych badań. Analizy polegają na porównaniu sekwencji genomu chloroplastowego/mitochondrialnego z genomem jądrowym i sprawdzeniu czy fragmenty genomu organellarnego są odnajdywane w genomie jądrowym. Poznanie mechanizmów i znaczenia transferu fragmentów DNA z organelli do jądra komórkowego może doprowadzić do przełomu w rozumieniu funkcjonowania genomów roślinnych.

W ostatnich latach rośnie popularność diet roślinnych. Ludzie decydują się na nie z różnych powodów: względy etyczne, zdrowie, troska o środowisko, lepsze samopoczucie, walory smakowe. Stosowanie diet roślinnych pozostaje tematem kontrowersyjnym. Z jednej strony ich zwolennicy mówią o korzystnym wpływie na organizm, z drugiej - o niedoborach pokarmowych, których przyczyną może być rezygnacja z surowców odzwierzęcych. Ryzyko niedoborów istnieje, przy czym jednocześnie można przytoczyć dowody potwierdzające korzystny wpływ wegetarianizmu w profilaktyce wielu schorzeń, takich jak otyłość, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy miażdżyca. Ryzyko niedoborów jest różne, w zależności od tego, jak dużo produktów pochodzenia zwierzęcego zostanie wykluczonych z diety. Największe niesie ze sobą weganizm, gdyż dochodzi tutaj do zrezygnowania z największej liczby tych pokarmów. Jednak występowanie niedoborów nie zależy wyłącznie od rodzaju stosowanej diety. Duży wpływ ma również wiedza o żywieniu się roślinami. Im jest ona mniejsza, tym ryzyko wystąpienia niedoborów większe. Należy zwrócić uwagę na makro- i mikroelementy, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka, których braki mogą mieć poważne konsekwencje dla zdrowia. Wśród składników niedoborowych najczęściej wymienia się białko, żelazo, witaminę B12, wapń i wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. Przejście na dietę roślinną nie jest równoznaczne z deficytem tych składników. Prawidłowo ułożona, zbilansowana dieta roślinna, jest odpowiednia na każdym etapie życia, w tym również u dzieci, kobiet ciężarnych czy osób starszych. Aby mieć pewność, że stosowana dieta jarska jest zdrowa, należy poznać roślinne źródła niedoborowych składników i wiedzieć, jak odpowiednio komponować ze sobą produkty spożywcze, by nie narazić się na braki.

The work presents an attempt to answer the frequently asked question of whether the use of psychedelics positively affects creativity, shows the methodological questions in creativity testing, and discusses attempts to measure it through characteristic changes in works of visual art created under the influence of means that change perception.

Without abstract

Artyści związani są z ogrodami od wieków i jest to związek bardzo bliski, wręcz intymny. Artykuł opowiada o współpracy Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego (OBUW) z młodymi artystami – studentami Wydziału Wzornictwa warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (ASP). Chcemy, by OBUW był otwarty nie tylko dla studentów Wydziału Biologii UW, ale również dla adeptów sztuki, oraz, aby prezentowane w ogrodzie prace nie tylko inspirowały i uwrażliwiały naszych gości, ale też, by młodzi artyści czerpali inspirację z natury i wiedzy o roślinach, która jest dla nich tutaj na wyciągnięcie ręki. Zgodnie z misją Ogrodu Botanicznego staramy się pokazywać różnorodność roślin we wszelkich jej przejawach i odsłonach. Również jako źródło inspiracji i surowca dla artystów. Dlatego od kilku już lat zapraszamy twórców, którzy dzielą z nami fascynację przyrodą.

brak