Semey Medical University

Stunting remains a critical public health challenge in Indonesia, particularly in peripheral regions known as Terdepan, Terluar, Tertinggal (3T). While biological and nutritional factors are well-documented, the impact of political instability and governance fragility on health outcomes remains under-explored. This study investigates the spatial relationship between political instability and stunting prevalence across Indonesia's peripheral districts. We employed Geographically Weighted Regression (GWR) to analyze spatial non-stationarity. Data were analyzed for 122 peripheral districts, integrating the Stunting Prevalence Index (SPI) as the dependent variable and the Political Instability Index (PII), poverty rates, and healthcare accessibility as predictors. Global Moran’s I was used to detect spatial autocorrelation. Significant spatial clustering was identified (Moran’s I = 0.48, p < 0.001). The GWR model significantly outperformed the Ordinary Least Squares (OLS) model (R-squared GWR = 0.76 versus R-squared OLS = 0.54), revealing that political instability has a disproportionately higher impact on stunting in the Eastern Indonesia cluster—specifically Papua and Maluku—compared to Western peripheral zones. In conclusion, stunting interventions in peripheral regions must transcend clinical nutrition to include governance stabilization. Tailored, location-specific policies are essential for regions where political fragility exacerbates supply chain disruptions for health services.

Background/Objectives: Cardiac arrhythmias are among the leading causes of sudden cardiac death (SCD). Pathogenic variants in potassium channel genes play a key role in inherited arrhythmia syndromes, yet their contribution in Central Asian populations remains poorly characterized. Methods: We performed targeted next-generation sequencing (NGS) using a 96-gene custom Haloplex panel in 79 Kazakhstani patients with clinically diagnosed arrhythmias, including atrioventricular block, sick sinus syndrome, and atrial fibrillation. Detected variants in potassium channel genes were classified according to ACMG guidelines and correlated with clinical phenotypes. Results: A total of 52 variants were identified across 11 potassium channel genes. Two likely pathogenic variants (KCNH2 p.Cys66Gly and p.Arg176Trp) and six variants of uncertain significance (VUS) in KCNQ1, KCNE2, KCNE3, and KCNJ8 were detected. Two novel previously unreported variants were found in KCNE5 and KCND3. Patients harboring pathogenic variants commonly presented with early-onset arrhythmias or a positive family history of cardiovascular disease. Carriers of KCNH2 variants exhibited mild QT prolongation and recurrent syncope. Conclusions: This is the first genetic study of potassium channel gene mutations in Kazakhstani patients with cardiac arrhythmias. The detection of pathogenic and novel variants highlights the clinical utility of integrating genetic testing into diagnostic and management pathways for arrhythmia syndromes. Population-specific genomic data are essential for improving risk stratification, guiding medication safety, and enabling cascade family screening in Central Asia.

Relevance: This study analyzes the health status of women diagnosed with ovarian cancer, with a particular focus on identifying factors that influence their quality of life and evaluating their access to healthcare services and the level of disease-related awareness. Ovarian cancer remains one of the most prevalent oncological conditions affecting women, and its frequent late-stage diagnosis significantly contributes to poor prognostic outcomes. It is important to understand how different aspects of a patient’s life affect their emotional and physical well-being. The study aimed to investigate the impact of socio-economic and psychological factors on the quality of life of women diagnosed with ovarian cancer in the Abay Region, and to evaluate the existing relationships between factors within the framework of a multicenter study. Methods: The study included 35 women with a verified ovarian cancer. Data was collected using a questionnaire comprising items related to travel time to healthcare facilities, educational attainment, marital status, financial circumstances, caregiving responsibilities, and the range of symptoms experienced by participants. Both quantitative and qualitative analytical methods were applied to interpret the collected data. Results: A total of 68.6% of participants reported a travel time of 30 to 60 minutes to reach a healthcare facility, a factor that may negatively influence their overall well-being. Regarding educational attainment, 54.3% of the women had completed secondary vocational education. Similarly, 54.3% of respondents were married, suggesting the presence of a potential source of social support. In terms of economic status, 48.6% rated their income as average, which may have implications for their ability to access timely and comprehensive treatment. Additionally, 68.6% of participants reported having no caregiving responsibilities, potentially reducing their emotional burden. The most frequently reported symptoms were general weakness (48.6%) and abdominal enlargement (57.1%). Notably, the majority of respondents (42.9%) sought care from gynecologic oncologists. Conclusion: The study found that socio-economic factors such as education level and financial status have a significant impact on the quality of life of women with ovarian cancer. A considerable proportion of participants reported reasonable travel times to healthcare facilities and access to medical specialists, underscoring the critical role of timely diagnosis and appropriate treatment in managing the disease. However, there is a need to increase awareness of the disease and access to psychological support.

Relevance: This study analyzes the health status of women diagnosed with ovarian cancer, with a particular focus on identifying factors that influence their quality of life and evaluating their access to healthcare services and the level of disease-related awareness. Ovarian cancer remains one of the most prevalent oncological conditions affecting women, and its frequent late-stage diagnosis significantly contributes to poor prognostic outcomes. It is important to understand how different aspects of a patient’s life affect their emotional and physical well-being. The study aimed to investigate the impact of socio-economic and psychological factors on the quality of life of women diagnosed with ovarian cancer in the Abay Region, and to evaluate the existing relationships between factors within the framework of a multicenter study. Methods: The study included 35 women with a verified ovarian cancer. Data was collected using a questionnaire comprising items related to travel time to healthcare facilities, educational attainment, marital status, financial circumstances, caregiving responsibilities, and the range of symptoms experienced by participants. Both quantitative and qualitative analytical methods were applied to interpret the collected data. Results: A total of 68.6% of participants reported a travel time of 30 to 60 minutes to reach a healthcare facility, a factor that may negatively influence their overall well-being. Regarding educational attainment, 54.3% of the women had completed secondary vocational education. Similarly, 54.3% of respondents were married, suggesting the presence of a potential source of social support. In terms of economic status, 48.6% rated their income as average, which may have implications for their ability to access timely and comprehensive treatment. Additionally, 68.6% of participants reported having no caregiving responsibilities, potentially reducing their emotional burden. The most frequently reported symptoms were general weakness (48.6%) and abdominal enlargement (57.1%). Notably, the majority of respondents (42.9%) sought care from gynecologic oncologists. Conclusion: The study found that socio-economic factors such as education level and financial status have a significant impact on the quality of life of women with ovarian cancer. A considerable proportion of participants reported reasonable travel times to healthcare facilities and access to medical specialists, underscoring the critical role of timely diagnosis and appropriate treatment in managing the disease. However, there is a need to increase awareness of the disease and access to psychological support.

Objective: Coronary artery disease (CAD) remains one of the leading causes of mortality and disability worldwide. In patients with CAD, the lumen of the coronary arteries gradually narrows due to atherosclerosis, leading to an imbalance between myocardial oxygen supply and demand. Non-invasive methods such as scintigraphy and positron emission tomography (PET) are widely used for the diagnosis of CAD. Invasive coronary angiography (ICA) has long been considered the "gold standard" for diagnosing CAD. However, studies have shown that the degree of stenosis determined by ICA does not always correlate with the functional significance of the lesion. The aim of our study was to investigate the correlations between the volume, length, and diameter of coronary arteries, myocardial mass (MM), and anthropometric indicators such as height, weight, body mass index, body surface area, age, and sex. Methods: We analyzed 654 medical records of patients who underwent inpatient treatment at the Pavlodar Regional Cardiology Center from November 2024 to January 2025. The patients, aged 18 years and older, were hospitalized with coronary artery pathology, received conservative treatment, and underwent diagnostic coronary angiography (D-CAG). Results: Our study revealed a significant positive correlation between the volume of coronary arteries and myocardial mass, myocardial mass and patient weight, patient height and the length of coronary arteries (p < 0.05). However, no association was found between the volume of coronary arteries, their diameter, and other anthropometric indicators (body mass index, body surface area) (p > 0.05). Conclusion: Thus, our study demonstrates that the dimensions of coronary arteries are closely related to the anthropometric characteristics of the patient. Актуальность: Ишемическая болезнь сердца (ИБС) остается одной из ведущих причин смертности и инвалидности во всем мире. У пациентов с ИБС просвет коронарных артерий постепенно сужается из-за атеросклероза, что приводит к дисбалансу между кровоснабжением сердца и потребностью миокарда в кислороде. Для диагностики ИБС широко используются неинвазивные методы, такие как сцинтиграфия и позитронно-эмиссионная томография (ПЭТ). Инвазивная коронарная ангиография (ИКА) долгое время считалась "золотым стандартом" диагностики ИБС. Однако исследования показали, что степень стеноза, определяемая с помощью ИКА, не всегда коррелирует с функциональной значимостью поражения. Целью исследования стало изучение корреляционных связей между объемом, длиной и диаметром коронарных артерий, массой миокарда (ММ) и антропометрическими показателями, такими как рост, вес, индекс массы тела, площадь поверхности тела, возраст и пол. Методы: Нами был проведен анализ 654 историй болезни пациентов проходивших стационарного лечения в условиях Павлодарского Областного Кардиологического центра, госпитализированных с патологией коронарных артерий с ноября 2024 года по январь 2025 года. В возрасте от 18 лет, которые получали консервативное лечение, а также была проведена Д-КАГ. Результаты: В нашем исследовании была выявлена значимая положительная корреляция между объемом коронарных артерий и массой миокарда, массой миокарда и массой пациента, ростом пациента и длиной коронарных артерий, а так же между (p <0,05). Однако связи между объемом коронарных артерий, их диаметром и другими антропометрическими показателями (индекс массы тела, площадь поверхности тела) не обнаружена (p> 0,05). Выводы: Таким образом, наше исследование демонстрирует, что размеры коронарных артерий тесно связаны с антропометрическими показателями пациента. Актуальность: Ишемиялық жүрек ауруы (ИЖА) әлем бойынша өлім мен мүгедектіктің негізгі себептерінің бірі болып қала береді. ИЖА-сы бар науқастарда атеросклероздың әсерінен тамырлардың кеңістігі бірте-бірте тарылып, жүрекке қан жеткізу мен миокардтың оттегіге деген қажеттілігі арасында теңсіздік пайда болады. ИЖА-ны диагностикалау үшін сцинтиграфия және позитрон-эмиссионды томография (ПЭТ) сияқты инвазивті емес әдістер кеңінен қолданылады. Инвазивті коронарлы ангиография (ИКА) ұзақ уақыт бойы ИЖА диагностикасының "алтын стандарты" болып саналды. Дегенмен, зерттеулер ИКА арқылы анықталатын стеноз дәрежесі әрдайым зақымданудың функционалды маңыздылығымен сәйкес келмейтінін көрсетті. Зерттеуіміздің мақсаты – коронарлы тамырлардың көлемі, ұзындығы және диаметрі, миокардтың массасы (ММ) және бой, салмақ, дене массасы индексі, дене бетінің ауданы, жасы және жыныс сияқты антропометриялық көрсеткіштер арасындағы корреляциялық байланыстарды зерттеу болды. Әдістері: 2024 жылдың қарашасынан 2025 жылдың қаңтарына дейін «Павлодар облыстық кардиология орталығында» стационарлық емдеу алған 18 жастан асқан 654 науқастың медициналық тарихтары талданды. Барлық науқастарға консервативті ем берілді және Д-КАГ жүргізілді. Нәтижесі: Зерттеу барысында коронарлы тамырлардың көлемі мен миокардтың массасы, миокардтың массасы мен науқастың салмағы, науқастың бойы мен коронарлы тамырлардың ұзындығы арасында айтарлықтай оң корреляция байқалды (p <0,05). Дегенмен, коронарлы тамырлардың көлемі, диаметрі мен басқа антропометриялық көрсеткіштер (дене массасы индексі, дене бетінің ауданы) арасында байланыс анықталған жоқ (p> 0,05). Қорытынды: Осылайша, біздің зерттеуіміз коронарлы тамырлардың өлшемдері науқастың антропометриялық көрсеткіштерімен тығыз байланысты екенін көрсетті.

Background. Rehabilitation is a crucial component of comprehensive oncological care, aimed at restoring functional capacity, improving quality of life, and supporting social reintegration in lung cancer patients. Despite significant progress in cancer management, access to rehabilitation services remains uneven, particularly between urban and rural populations. Aim: to assess perceptions of patients with lung cancer regarding the quality, organization, and accessibility of rehabilitation services across different levels of healthcare in Kazakhstan. Materials and Methods. A descriptive cross-sectional study was conducted from November 4, 2024 to February 4, 2025 in the Abay region of the Republic of Kazakhstan. The study included 124 patients diagnosed with lung cancer who had received or were undergoing medical rehabilitation. Data were collected through structured interviews and questionnaires assessing socio-demographic characteristics, satisfaction with rehabilitation, and perceptions of service accessibility and quality. Results. The mean age of participants was 61.6 ± 9.5 years; 70.2% were of Kazakh nationality, and 66.9% resided in urban areas. Most respondents rated the organization of rehabilitation as satisfactory (41.1%) or good (29.0%), while 16.9% described it as excellent and 12.9% as unsatisfactory. Overall, 75.8% of patients reported being satisfied with rehabilitation services. Gender differences were not statistically significant (p>0.05), whereas urban residents demonstrated higher satisfaction compared to rural respondents (p<0.05). Conclusions. Gender did not significantly influence patients’ perceptions of rehabilitation quality or accessibility, while place of residence was identified as the main determinant. These results correspond with international data emphasizing spatial and systemic inequalities in rehabilitation access. Expanding patient-centered and digital rehabilitation programs, including tele-rehabilitation and regional service integration, may enhance equity, efficiency, and overall quality of oncological rehabilitation in Kazakhstan. Введение. Реабилитация является неотъемлемой частью комплексной онкологической помощи, направленной на восстановление функциональных возможностей, улучшение качества жизни и социальную реинтеграцию пациентов с раком лёгкого. Несмотря на достижения в лечении онкологических заболеваний, доступ к реабилитационным услугам остаётся неравномерным, особенно между городским и сельским населением. Цель: оценить восприятие пациентами рака легких качества, организации и доступности реабилитационных услуг на разных уровнях здравоохранения в Казахстане. Материалы и методы. Описательное поперечное исследование проведено в период с ноября 2024 года по февраль 2025 года в Абайской области Республики Казахстан. В исследование были включены 124 пациента с установленным диагнозом рак лёгкого, проходившие или завершившие курс медицинской реабилитации. Сбор данных осуществлялся методом стандартизированного опроса и анкетирования, включавшего оценку социо-демографических характеристик, удовлетворённости реабилитацией и восприятия качества и доступности услуг. Результаты. Средний возраст участников составил 61,6 ± 9,5 года; 70,2 % были казахской национальности, 66,9 % проживали в городах. Большинство респондентов оценили организацию реабилитации как удовлетворительную (41,1 %) или хорошую (29,0 %), 16,9 % - как отличную, а 12,9 % -как неудовлетворительную. В целом 75,8 % пациентов сообщили об удовлетворённости полученными реабилитационными услугами. Различия между мужчинами и женщинами были статистически незначимыми (p > 0,05), тогда как городские жители чаще выражали удовлетворённость по сравнению с сельскими (p <0,05). Выводы. Пол не оказывал значимого влияния на восприятие качества и доступности реабилитационных услуг, тогда как место проживания являлось ключевым фактором. Полученные результаты согласуются с международными данными, подчёркивающими пространственные и системные различия в доступе к реабилитации. Расширение пациент-ориентированных и цифровых форм реабилитации, включая телереабилитацию и интеграцию региональных служб, позволит повысить равенство, эффективность и качество онкологической реабилитации в Казахстане. Кіріспе. Оңалту - бұл функционалдығын қалпына келтіруге, өмір сүру сапасын жақсартуға, өкпенің қатерлі ісігі бар науқастардың өмір сүру сапасын жақсартуға және әлеуметтік реинтеграциясының ажырамас бөлігі болып табылады. Қатерлі ісікпен емдеудегі аванстарға қарамастан, оңалту қызметтеріне қол жетімділік біркелкі емес, әсіресе қалалық және ауылдық популяциялар арасында біркелкі емес қалып отыр. Зерттеу мақсаты: Өкпенің қатерлі ісігі кезінде пациенттердің сапасы, Қазақстандағы денсаулық сақтаудың әртүрлі деңгейлеріндегі оңалту қызметтерінің сапасы, ұйымдастырылуы және қол жетімділігі туралы бағалау. Материалдар мен тәсілдер. Сипаттамалық-секциялық зерттеу 2024 жылғы қарашадан 202 ақпанға дейін Қазақстан Республикасының Абай ауданында жүргізілді. Зерттеуге медициналық оңалту курсынан өткен немесе аяқтаған өкпе қатерлі ісігі диагнозы қойылған 124 пациент кірді. Деректер жинау әлеуметтік-демографиялық сипаттамаларды бағалау, оңалту және қызметтердің сапасы мен қол жетімділігі туралы қанағаттанушылықты бағалауды, әлеуметтік-демографиялық сипаттамаларды қамтитын стандартталған сауалнамалық және сауалнаманы пайдалану арқылы жүзеге асырылды. Нәтежиелер. Қатысушылардың орташа жасы 61,6 ± 9,5 жасты құрады; 70,2 пайызы қазақ ұлты болса, 66,9 пайызы қалаларда тұрды. Респонденттердің көпшілігі оңалту ұйымын қанағаттанарлық (41,1%) немесе жақсы (29,0%), 16,9% тамаша, 12,9% қанағаттанарлықсыз деп бағалады. Жалпы алғанда, пациенттердің 75,8%-ы алынған оңалту қызметтеріне қанағаттанатынын айтты. Ерлер мен әйелдер арасындағы айырмашылықтар статистикалық тұрғыда шамалы болды (p > 0,05), ал қала тұрғындары ауыл тұрғындарымен салыстырғанда қанағаттанушылық білдіру ықтималдығы жоғары болды (p <0,05). Қорытындылар. Гендерлік фактор оңалту қызметтерінің сапасы мен қолжетімділігіне айтарлықтай әсер етпеген, ал тұрғылықты жері басты фактор болған. Бұл нәтижелер халықаралық деректерге сәйкес келеді және оңалтуға қолжетімділіктегі кеңістіктік және жүйелік айырмашылықтарды көрсетеді. Пациентке бағдарланған және цифрлық форматтарды кеңейту Қазақстандағы онкологиялық оңалтудың тиімділігін, сапасын және әділдігін арттыруы мүмкін

Introduction. The overall cancer burden in the Republic of Kazakhstan is increasing. However, existing data may not fully capture the specific trends and disparities among different demographic groups and regions. A detailed understanding of these patterns is critical for effective public health planning and resource allocation. Aim of the Study: To conduct a comprehensive analysis of cancer morbidity trends in Kazakhstan from 2014 to 2024, identifying key temporal, regional, and age-based disparities, with a particular focus on comparing pediatric and adult populations. Materials and methods: A retrospective ecological study was conducted using official, aggregated national health statistics. Temporal trends were analyzed by calculating the percentage growth in cases for adults and children (aged 0-17). Regional disparities were assessed using morbidity rates per 100,000 population for the year 2024. Results: The most striking finding was a disproportionate and rapid increase in pediatric cancer morbidity, which grew by 127.9% over the eleven years, significantly exceeding the 84.7% growth observed in the adult population. Overall, total registered cases increased by 85.2%. The study also confirmed significant geographical inequality, with morbidity rates in the industrial East Kazakhstan Region (2,150.2 per 100,000) being nearly three times higher than in the western Mangystau Region (775.1). Conclusion: These findings signal the need to reassess national priorities in oncological care. The alarming and out-of-proportion rise in childhood cancer, coupled with persistent regional inequalities, demands an immediate strategic focus on developing pediatric oncology services, including enhanced research into causative factors and strengthening specialized healthcare infrastructure. Актуальность: В Республике Казахстан отмечается рост общего бремени онкологических заболеваний. Однако существующие данные не в полной мере отражают специфические тенденции и диспропорции внутри различных демографических групп и регионов. Такое детальное понимание необходимо для эффективного планирования и распределения ресурсов в системе здравоохранения. Цель исследования: Провести комплексный анализ динамики онкологической заболеваемости в Казахстане за период с 2014 по 2024 год, выявив ключевые тенденции, региональные и возрастные диспропорции, с особым акцентом на сравнение педиатрической и взрослой популяций. Материал и методы: Проведено ретроспективное экологическое исследование на основе официальных агрегированных данных национальной медицинской статистики. Временные тенденции анализировались путем расчета процентного роста случаев для взрослых и детей (0-17 лет). Региональные различия оценивались по интенсивным показателям заболеваемости на 100 000 населения за 2024 год. Результаты: Наиболее значимым результатом стал непропорционально быстрый рост заболеваемости раком у детей, которая за одиннадцатилетний период увеличилась на 127,9%, что значительно превышает рост в 84,7%, наблюдаемый среди взрослого населения. В целом, общее число зарегистрированных случаев выросло на 85,2%. Исследование также подтвердило значительное географическое неравенство: интенсивные показатели в промышленной Восточно-Казахстанской области (2150,2 на 100 000) почти в три раза превышали показатели в западной Мангистауской области (775,1). Заключение: Полученные данные служат сигналом о необходимости пересмотра национальных приоритетов в области онкологической помощи. Тревожный и опережающий рост заболеваемости раком у детей, наряду с сохраняющимся региональным неравенством, требует незамедлительного стратегического фокуса на развитии педиатрической онкологической службы, включая углубленное изучение причинных факторов и укрепление специализированной медицинской инфраструктуры. Кіріспе: Қазақстан Республикасында онкологиялық аурулардың жалпы жүктемесінің артуы байқалады. Алайда қолда бар деректер әртүрлі демографиялық топтар мен өңірлер арасындағы нақты үрдістер мен диспропорцияларды толық көрсете алмайды. Мұндай жан-жақты түсінік денсаулық сақтау жүйесінде ресурстарды тиімді жоспарлау мен бөлу үшін қажет. Мақсаты: 2014–2024 жылдар аралығында Қазақстандағы онкологиялық аурушаңдықтың серпінін кешенді түрде талдау, негізгі үрдістерді, өңірлік және жас ерекшеліктеріне байланысты айырмашылықтарды анықтау, әсіресе педиатриялық және ересек популяциялар арасындағы салыстыруға баса назар аудару. Материалдар және әдістер: Зерттеу ресми ұлттық медициналық статистиканың жинақталған деректері негізінде ретроспективті экологиялық зерттеу ретінде жүргізілді. Уақытша үрдістер ересектер мен балалар (0–17 жас) арасындағы жағдайлардың пайыздық өсуін есептеу арқылы бағаланды. Өңірлік айырмашылықтар 2024 жылға арналған 100 000 халыққа шаққандағы аурушаңдықтың қарқынды көрсеткіштері бойынша есептелді. Нәтижелерi: Ең маңызды нәтиже – балалар арасындағы қатерлі ісік ауруларының шектен тыс қарқынды өсуі болды: он бір жыл ішінде көрсеткіш 127,9%-ға артқан, бұл ересектер арасында байқалған 84,7%-дық өсімнен әлдеқайда жоғары. Жалпы тіркелген жағдайлар саны 85,2%-ға көбейген. Сондай-ақ, зерттеу айтарлықтай географиялық теңсіздікті растады: өнеркәсіптік Шығыс Қазақстан облысындағы қарқынды көрсеткіш (100 000 адамға 2150,2) батыстағы Маңғыстау облысымен (775,1) салыстырғанда шамамен үш есе жоғары. Қорытындылар: Алынған деректер онкологиялық көмекті ұйымдастыруда ұлттық басымдықтарды қайта қарау қажеттігін көрсетеді. Балалар арасындағы қатерлі ісікке шалдығудың алаңдатарлық әрі жедел өсуі және өңірлік теңсіздіктің сақталуы педиатриялық онкологиялық қызметті дамытуға стратегиялық назар аударуды талап етеді. Бұл – себептік факторларды терең зерттеу мен мамандандырылған медициналық инфрақұрылымды күшейтуді қамтиды.